Projection for a Spoiled Soil (P.F.A.S.S.) is een video-installatie, die voortkomt uit het PFAS-vervuilingsschandaal in Antwerpen, in dit project onderzoek ik de spanning tussen zorg en industriële toxiciteit vanuit een persoonlijke lens, in samenwerking met mycelium, het wortelachtige netwerk van schimmels, ook gekend als een biomateriaal.

De multidimensionale installatie bestaat uit een korte documentaire, “(Y)our Salad Grew in a Scandal”, geprojecteerd op een levend gegroeid cinema scherm van mycelium, dat groeit en samenwerkt. Hiernaast is er ook een fotodocumentaire van de moestuin van mijn grootouders, waar ik opgroeide en die nu enorm vervuild is. Met in de ruimte ook testbakstenen van mycelium, de tastbare restanten van het proces. Samen vormen ze een ruimte waar film, biomaterie en verzet tegen vervuiling samenvallen.

De film volgt de PFAS-vervuiling in Antwerpen, die onder het mom van economische groei jarenlang stil werd gehouden. In intieme gesprekken met mijn grootouders toon ik hoe hun grond, ooit een plek van vertrouwen en voeding, vergiftigd werd. Wat betekent “groei je eigen groenten, koop bio, etc…” als diezelfde grond door de staat wordt vergiftigd onder het mom van economische groei?

De myceliumprojectie vormt niet enkel een alternatief voor elektronische schermen, maar ook een manier van denken. Er zijn momenteel onderzoeken lopend om te onderzoeken welke rol schimmels kunnen betekenen in het proces van bio remediatie in PFAS vervuilde grond. Door film letterlijk te laten groeien, wil ik de kijker uitnodigen om cinema anders te ervaren: als een levend medium dat uitnodigd om in dialoog te gaan met elkaar en om het onderzoek van wetenschappers te betrekken in deze dialoog.

Met Projection for a Spoiled Soil wil ik mensen laten luisteren, naar generaties en personen die nog in verbinding staan met hun omgeving, en naar niet-menselijke stemmen zoals schimmels en zwammen. Het werk is ontstaan uit Colectiva Maleza, een kunstcollectief dat ik mee oprichtte. Een ruimte waar we samen nadenken over ecologie, instituties en zorg, en waar we letterlijk onze eigen netwerken van wederkerigheid laten groeien.

Deze installatie nodigt iedereen uit om te erkennen dat duurzaamheid niet enkel begint bij individuele verantwoordelijkheid, maar bij het herdenken van onze relaties tot elkaar, tot kennis, en tot wat leeft rondom ons.

Voor mij begint duurzaamheid bij luisteren: naar wat zichtbaar is, maar ook naar wat onder de oppervlakte leeft. In Projection for a Spoiled Soil wil ik via een persoonlijk en toegankelijk narratief dat verschillende stemmen met elkaar verbinden.

De film opent met gesprekken met mijn grootouders, Rita Vanieulande en Richard Willems, wier praktische kennis vaak als ‘niet-wetenschappelijk’ wordt afgedaan. Samen met wetenschappelijke inzichten vormen zij de dialoog waarin duurzaamheid ook draait om het herstellen van relaties tussen onze omgeving. Zo laat Projection for a Spoiled Soil zien dat cultuur deel is van de oplossing.

Mijn onderzoek bracht gesprekken met wetenschappers, beleidsmakers uit de Haven van Antwerpen en journalisten van het Europese project, the Forever Pollution Project samen. Die confronteerden mij met de schaal van een grotendeels onzichtbare vervuiling én met het gebrek aan echte dialoog tussen kunst en wetenschap. Door deze stemmen samen te brengen, toon ik duurzaamheid als een kennisvraag: wie spreekt, welke kennis telt, en hoe kunnen verschillende vormen van weten elkaar versterken?

Vandaar de keuze om met mycelium te werken, zo is duurzaamheid niet alleen een thema maar een wisselwerking tussen kunst en wetenschap op een tastbare manier.

De PFAS-vervuiling in de tuin van mijn grootouders maakt duidelijk hoe het discours van individuele verantwoordelijkheid structurele vervuiling maskeert. Mijn werk wil die spanning zichtbaar maken zonder te moraliseren en om tegelijkertijd een dialoog te kunnen openen.