Gemeentelijke vergoedingen bij verblijfs- en nationaliteitsprocedures
•23 maart 2026
Gemeenten voeren in het kader van verblijfs- en nationaliteitsprocedures heel wat taken uit. Voor slechts een beperkt deel daarvan mogen zij een vergoeding vragen aan de aanvrager via een gemeentelijk belasting- of retributiereglement. Een reglement dat onwettig is, kan vernietigd worden en de toepassing van een onwettig reglement kan leiden tot betwisting en zelfs tot verplichte terugbetaling.
1. Gemeentelijke vergoedingen bij verblijfsprocedures
Bij verblijfsprocedures treden gemeenten in de meeste gevallen op als tussenpersoon en hebben zij een aantal wettelijk bepaalde taken. Die gemeentelijke taken verschillen bij iedere verblijfsprocedure. Een uitgebreid en gedetailleerd overzicht van alle verblijfsprocedures en de rol en taken die gemeenten daarbinnen hebben, vind je terug op www.vreemdelingenrecht.be.
- Stap 1.1
Voor de afgifte, vernieuwing, verlenging of vervanging van elektronische verblijfsvergunningen en -documenten aan niet-Belgen kan op basis van artikel 2 van de wet van 14 maart 1968 een gemeentelijke vergoeding gevraagd worden die:
- de administratieve kosten dekt van de afgifte, vernieuwing, verlenging of vervanging van de verblijfskaart én het volledige proces en onderzoek dat daaraan is voorafgegaan.
- gelijk is aan de vergoeding die gevraagd wordt van Belgen bij de afgifte van een elektronische identiteitskaart. Ook voor de afgifte van identiteitsbewijzen aan kinderen onder de 12 jaar mag voor de gemeentelijke vergoeding geen onderscheid gemaakt worden tussen Belgen en niet-Belgen.
Het gaat om de volgende elektronische verblijfskaarten, opgenomen als bijlagen bij het Verblijfsbesluit van 8 oktober 1981:
- A (bijlage 6) – eerste afgifte
- B (bijlage 6)
- EU (bijlage 8 en 8ter)
- EU+ (bijlage 8bis en 8quater)
- F (bijlage 9)
- F+ (bijlage 9bis)
- H (bijlage 6bis)
- I (bijlage 60)
- J (bijlage 61)
- K (bijlage 7)
- L (bijlage 7bis)
- M (bijlage 53)
- M+ (bijlage 54)
Bekijk de tabel met bijlagen bij het Verblijfsbesluit waarvoor een vergoeding (niet) mogelijk is.
Het gemeentelijk belasting- of retributiereglement kan bepalen dat de gemeente boven op die gemeentelijke vergoeding ook de federale aanmaakkost voor de elektronische identiteitskaart voor Belgen (EId) en de elektronische verblijfsvergunningen en verblijfsdocumenten voor niet-Belgen doorrekent aan de aanvrager. Het gaat om de aanmaakkost die de federale overheid aanrekent aan de gemeente. De FOD Binnenlandse Zaken deelt gemeenten jaarlijks de geïndexeerde tarieven mee voor de aanmaak van elektronische identiteitskaarten, verblijfsvergunningen en verblijfsdocumenten.
- Stap 1.2
Voor verblijfskaarten A voorziet de wetgeving in een uitzonderingsregeling. Bij de eerste afgifte van een verblijfskaart A vragen gemeenten overeenkomstig stap 1.1 een vergoeding gelijk aan de vergoeding die gevraagd wordt van Belgen voor de afgifte van een identiteitskaart. Voor de vernieuwing, verlenging of vervanging van de verblijfskaart A kunnen gemeenten autonoom beslissen om maximaal eenmaal per jaar een vergoeding van maximaal vijftig euro te vragen.
- Stap 1.3
Binnen bepaalde verblijfsprocedures reiken gemeenten een attest van immatriculatie (bijlage 4 bij het Verblijfsbesluit) uit. Dit is een voorlopig verblijfsdocument dat aanvragers binnen die procedures ontvangen in afwachting van een definitieve uitspraak over hun verblijfsaanvraag.
Voor de afgifte van een attest van immatriculatie kunnen gemeenten een kostendekkende vergoeding vragen. Die vergoeding is beperkt tot de kosten van het aanmaken en afleveren van het document. Alle andere gemeentelijke taken binnen de procedure hebben immers betrekking op de elektronische verblijfskaart die is aangevraagd. De kosten daarvan worden gedekt door de vergoeding die gemeenten bij de afgifte van de elektronische verblijfskaart kunnen vragen (zie stap 1.1).
- Stap 1.4
Voor de afgifte van andere bijlagen opgenomen bij het Verblijfsbesluit van 8 oktober 1981, naast de bijlagen hierboven opgesomd in stap 1.1 en 1.3, kan geen gemeentelijke vergoeding gevraagd worden. Hiervoor bestaat geen wettelijke basis. Zo kan geen gemeentelijke vergoeding gevraagd worden voor de afgifte van onder meer bepaalde:
- aanvraagformulieren
- ontvangstbewijzen
- onontvankelijkheids-, weigerings- of intrekkingsbeslissingen
- bevelen om het Belgische grondgebied te verlaten
Bekijk de tabel met bijlagen bij het Verblijfsbesluit waarvoor een vergoeding (niet) mogelijk is.
- Stap 1.5
Voor het verrichten van andere gemeentelijke taken in het kader van verblijfsprocedures kan geen afzonderlijke gemeentelijke vergoeding gevraagd worden. Hiervoor bestaat geen wettelijke basis. De vergoeding die bij de afgifte, vernieuwing, verlenging of vervanging van een verblijfsvergunning of -document gevraagd kan worden, dekt bovendien de administratieve kosten van het volledige proces en onderzoek dat daaraan is voorafgegaan.
2. Gemeentelijke vergoedingen bij nationaliteitsprocedures
Bij een procedure nationaliteitsverklaring treden gemeenten op als tussenpersoon en hebben zij een aantal wettelijk bepaalde taken. Ook bij een procedure naturalisatie treden gemeenten op als tussenpersoon en hebben zij een aantal wettelijk bepaalde taken, als het verzoek om naturalisatie wordt gericht aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van de plaats waar de belanghebbende zijn hoofdverblijfplaats heeft. Een gedetailleerd overzicht van de rol en taken die gemeenten binnen die procedures hebben, is terug te vinden op www.vreemdelingenrecht.be.
Na betaling van het federale registratierecht, legt de niet-Belg de nationaliteitsverklaring af of richt het naturalisatieverzoek aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van zijn woonplaats, met overlegging van de juiste documenten. Het federale registratierecht (belasting) is opgevat als een recht voor het instellen van de procedure. Het recht is niet bedoeld als vergoeding voor de werklast. De betaling van het registratierecht is een ontvankelijkheidsvoorwaarde voor de indiening van een dossier bij de gemeente.
Een kostendekkende gemeentelijke vergoeding voor de werklast die daarop volgt bij de gemeente, is niet onverenigbaar met het federale recht. Een forfaitair bedrag dat de kosten van de gemeente redelijkerwijze dekt, is aanvaardbaar. De aangerekende kosten kunnen uitsluitend betrekking hebben op:
- handelingen die de kerntaken van de gemeente overstijgen. Kerntaken van de gemeente, zoals wijzigingen van de registers van burgerlijke stand en de opstelling van akten van burgerlijke stand, vallen binnen de reguliere openbare dienstverlening en worden bekostigd vanuit de algemene middelen.
- handelingen die niet reeds gedekt worden door een federale of andere gemeentelijke vergoeding.
- Stap 2.1
Procedure nationaliteitsverklaring
Voor volgende gemeentelijke taken in het kader van de procedure nationaliteitsverklaring kunnen gemeenten een kostendekkende vergoeding vragen:
- afname nationaliteitsverklaring
- onderzoek volledigheid aanvraagdossier, eventueel met toekenning van een hersteltermijn
- verzending volledig aanvraagdossier naar het parket, de dienst Vreemdelingenzaken en Staatsveiligheid
- aangetekende afwijzing onvolledig aanvraagdossier
- Stap 2.2
Procedure naturalisatie
Voor volgende gemeentelijke taken in het kader van de procedure naturalisatie kunnen gemeenten een kostendekkende vergoeding vragen:
- ontvangst naturalisatieverzoek
- onderzoek volledigheid aanvraagdossier, eventueel met opschorting dossier tot volledigheid
- verzending volledig aanvraagdossier naar de Kamer van Volksvertegenwoordigers
Overzicht bijlagen waarvoor vergoeding (niet) mogelijk is
Onderstaande tabel biedt een overzicht van de verschillende bijlagen bij het Verblijfsbesluit van 8 oktober 1981. De tabel geeft voor iedere bijlage weer of het mogelijk is om een gemeentelijke vergoeding te vragen bij de afgifte ervan.
Bijlage | Gemeentelijke vergoeding mogelijk? |
|---|---|
Bijlage 3 – Aankomstverklaring | nee |
Bijlage 3bis – Verbintenis tot tenlasteming | nee |
Bijlage 3septies | nee |
Bijlage 3ter – Melding van aanwezigheid | nee |
Bijlage 4 – Attest van immatriculatie Model A | Ja, beperkt tot kosten aanmaak en aflevering |
Bijlage 6 – Bewijs van Inschrijving in het Vreemdelingenregister – Verblijfskaart A of B | Ja |
Bijlage 6bis – Europese blauwe kaart – Verblijfskaart H | Ja |
Bijlage 7 – Identiteitskaart voor vreemdeling – Verblijfskaart K | Ja |
Bijlage 7bis – EG - Langdurig ingezetene – Verblijfskaart L | Ja |
Bijlage 8 – Verblijfskaart EU | Ja |
Bijlage 8bis – Verblijfskaart EU+ | Ja |
Bijlage 8ter – Verblijfskaart EU | Ja |
Bijlage 8quater – Verblijfskaart EU+ | Ja |
Bijlage 9 – Verblijfskaart van een familielid van een burger van de Unie – Verblijfskaart F | Ja |
Bijlage 9bis – Duurzame verblijfskaart van een familielid van een burger van de Unie – Verblijfskaart F+ | Ja |
Bijlage 10bis – Doorlaatbewijs | nee |
Bijlage 10ter – Doorlaatbewijs | nee |
Bijlage 10quater – Bijzonder Doorlaatbewijs | nee |
Bijlage 11 – Terugdrijving | nee |
Bijlage 11bis – Beslissing tot binnenkomstweigering met terugdrijving - Asielzoeker | nee |
Bijlage 11ter – Beslissing tot binnenkomstweigering met terugdrijving - Asielzoeker | nee |
Bijlage 12 – Bevel om het grondgebied te verlaten Model A | nee |
Bijlage 13 – Bevel om het grondgebied te verlaten Model B | nee |
Bijlage 13bis – Beslissing tot weigering van verblijf met bevel om het grondgebied te verlaten - Asielzoeker | nee |
Bijlage 13quinquies – Bevel om het grondgebied te verlaten - Asielzoeker | nee |
Bijlage 13sexies – Inreisverbod | nee |
Bijlage 13septies – Bevel om het grondgebied te verlaten met vasthouding met het oog op verwijdering | nee |
Bijlage 14 – Beslissing tot weigering van verblijf met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 14ter – Beslissing tot intrekking van verblijf met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 14quater – Beslissing tot intrekking van verblijf met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 15 – Attest afgegeven in toepassing van artikel 30, 33, 40, 56, 101, 109 of 119 van het KB | nee |
Bijlage 15bis – Ontvangstbewijs van een aanvraag voor toelating tot verblijf | nee |
Bijlage 15ter – Beslissing tot niet-inoverwegingname van een aanvraag voor een toelating tot verblijf | nee |
Bijlage 15quater – Beslissing tot onontvankelijkheid van een aanvraag voor een toelating tot verblijf | nee |
Bijlage 15quinquies – Ontvangstbewijs van een aanvraag voor toelating tot verblijf of een toelating tot verblijf van meer dan drie maanden | nee |
Bijlage 16 – Aanvraag om machtiging tot vestiging of tot het bekomen van de status van langdurig ingezetene | nee |
Bijlage 16bis – Ontvangstbewijs | nee |
Bijlage 16ter – Beslissing tot niet-inoverwegingname | nee |
Bijlage 17 – Verwerping van een aanvraag om machtiging tot vestiging of tot het bekomen van de status van langdurig ingezetene | nee |
Bijlage 18 – Attest van vertrek | nee |
Bijlage 19 – Aanvraag van een verklaring van inschrijving / Aanvraag van een identiteitskaart voor vreemdelingen in de hoedanigheid van Zwitserse onderdaan | nee |
Bijlage 19bis – Werkgeversattest | nee |
Bijlage 19ter – Aanvraag voor een verblijfskaart van een familielid van een burger van de Europese Unie of voor een identiteitskaart voor vreemdelingen, in de hoedanigheid van familielid van een Zwitserse onderdaan | nee |
Bijlage 19quinquies – Beslissing tot niet-inoverwegingneming | nee |
Bijlage 20 – Beslissing tot weigering van verblijf van meer dan drie maanden met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 21 – Beslissing die een einde stelt aan het recht op verblijf van meer dan drie maanden met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 22 – Aanvraag om duurzaam verblijf | nee |
Bijlage 22bis – Attest | nee |
Bijlage 23 – Beslissing tot onontvankelijkheid van de aanvraag om duurzaam verblijf | nee |
Bijlage 24 – Beslissing tot weigering van het duurzaam verblijf | nee |
Bijlage 25 – Attest afgegeven met toepassing van artikel 72, eerste lid, van het KB | nee |
Bijlage 25quater – Beslissing tot binnenkomstweigering met terugdrijving of terugleiding tot aan de grens | nee |
Bijlage 25quinquies – Attest afgegeven met toepassing van artikel 72, §1, eerste lid, van het KB | nee |
Bijlage 26 – Attest afgegeven met toepassing van artikel 7¼, 73 of 79 van het KB | nee |
Bijlage 26quater – Beslissing tot weigering van verblijf met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 26quinquies – Attest afgegeven met toepassing van artikel 7¼, 73 of 79 van het KB | nee |
Bijlage 27 – Machtiging tot terugkeer | nee |
Bijlage 28 – Doorlaatbewijs afgegeven in toepassing van artikel 85, §4, of 98 van het KB | nee |
Bijlage 29 – Beslissing tot onontvankelijkheid | nee |
Bijlage 32 – Verbintenis tot tenlasteneming | nee |
Bijlage 32bis – Verbintenis tot garantstelling | nee |
Bijlage 33 – Verblijfsdocument afgegeven aan een student in toepassing van artikel 102 van het KB | nee |
Bijlage 33bis – Bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 33ter – Bewijs van ontvangst van een aanvraag voor een machtiging tot verblijf | nee |
Bijlage 33quater | nee |
Bijlage 35 – Bijzonder verblijfsdocument | nee |
Bijlage 38 – Bevel tot terugbrenging | nee |
Bijlage 39 – Beslissing tot het vasthouden in een welbepaalde plaats | nee |
Bijlage 39bis – Beslissing tot het vasthouden in een welbepaalde plaats | nee |
Bijlage 39ter – Beslissing tot het vasthouden in een welbepaalde plaats | nee |
Bijlage 40 – Beslissing tot niet-inoverwegingname | nee |
Bijlage 41 – Beslissing tot niet-inoverwegingname | nee |
Bijlage 41bis – Bewijs van ontvangst van een aanvraag voor een machtiging tot verblijf | nee |
Bijlage 41ter – Beslissing tot niet-inaanmerkingneming van een aanvraag voor een machtiging tot verblijf | nee |
Bijlage 41quater – Beslissing tot niet-ontvankelijkheid van een aanvraag voor een machtiging tot verblijf | nee |
Bijlage 42 – Beslissing tot niet-ontvankelijkheid van een verblijfsaanvraag | nee |
Bijlage 43 – Beslissing waarmee de vreemdeling wordt geïnformeerd over de gedeeltelijke betaling van de bijdrage tot dekking van de administratieve kosten die zijn verbonden aan de behandeling van zijn verblijfsaanvraag | nee |
Bijlage 43bis – Beslissing tot weigering van verblijfsaanvraag | nee |
Bijlage 44 – Beslissing tot weigering van verblijf van meer dan drie maanden met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 45 – Beslissing tot niet-inoverwegingname van een aanvraag voor een machtiging tot verblijf van meer dan drie maanden | nee |
Bijlage 46 – Beslissing tot toekenning van een gecombineerde vergunning / Beslissing tot toekenning van een Europese blauwe kaart / Beslissing tot toekenning van een vergunning of een visum lang verblijf voor seizoenarbeiders | nee |
Bijlage 47 – Attest van toekenning van een gecombineerde vergunning / Attest van toekenning van een Europese blauwe kaart | nee |
Bijlage 48 – Beslissing tot weigering van verblijf | nee |
Bijlage 49 – Attest | nee |
Bijlage 50 – Attest van indiening van een aanvraag voor verlenging van het verblijf | nee |
Bijlage 51 – Voorlopig verblijfsdocument | nee |
Bijlage 52 – Beslissing die een einde maakt aan het verblijf | nee |
Bijlage 53 – Verblijfskaart voor begunstigen van het terugtrekkingsakkoord – Verblijfskaart M | Ja |
Bijlage 54 – Duurzame verblijfskaart voor begunstigden van het terugtrekkingsakkoord – Verblijfskaart M+ | Ja |
Bijlage 55 – Kaart voor klein grensverkeer voor begunstigden van het terugtrekkingsakkoord – Verblijfskaart N | Ja |
Bijlage 56 – Attest voor begunstigden van het terugtrekkingsakkoord - verblijf | nee |
Bijlage 57 – Attest voor begunstigden van het terugtrekkingsakkoord - klein grensverkeer | nee |
Bijlage 58 – Aanvraag voor een status van begunstigde van het terugtrekkingsakkoord | nee |
Bijlage 59 – Beslissing tot weigering van de status van begunstigde van het terugtrekkingsakkoord met bevel om het grondgebied te verlaten | nee |
Bijlage 60 – Vergunning voor een binnen een onderneming overgeplaatste persoon – Verblijfskaart I | Ja |
Bijlage 61 – Vergunning voor lange-termijnmobiliteit “ICT” – Verblijfskaart J | Ja |
Bijlage 62 – Attest | nee |
Regelgeving
Blijf op de hoogte
Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte.