Gedaan met laden. U bevindt zich op: Stikstoftools Stikstof in Vlaanderen

Stikstoftools

Impactscoretool

De tool wordt gebruikt voor de berekening van de impact van veehouderijen en andere niet-landbouw gerelateerde stikstofbronnen op Europees beschermde natuurgebieden. Op 29 oktober 2026 kregen de impactscoretool, de depositietrendtool en IMPACT een update. Hieronder vindt u meer informatie.

  • In de impactscoretool is de VLOPS-achtergronddepositiekaart aangepast van VLOPS 25 (emissies 2023, meteo 2017) naar VLOPS26 (emissies 2024, meteo 2017).

    U vindt de nieuwe VLOPS-achtergrondkaarten terug op de datavindplaats:

    Ook in IMPACT is VLOPS26 vanaf heden opgenomen. De overige achtergrondkaarten VLOPS25 (emissies 2023, meteo 2017), VLOPS24 (emissies 2022, meteo 2017), VLOPS21 (emissies 2021, meteo 2021) en VLOPS20 (emissies 2017, meteo 2017) blijven ter beschikking in IMPACT.

  • In de impactscoretool en depositietrendtool wordt gebruik gemaakt van kritische depositiewaarden (KDW). Voor ieder habitat gelegen in Habitatrichtlijngebied moet een KDW toegekend worden. Conform artikel 3 van het Stikstofdecreet gaat het om de actuele habitats, de tot doel gestelde habitats op terreinen onder passend beheer en de voorlopige zoekzones. De kaartlaag met actuele habitats is aangepast van versie 2023 naar versie 2025. De kaartlaag met de zoekzones (voorlopige zoekzones versie 2) blijft ongewijzigd. De kaart met tot doel gestelde habitats onder passend beheer is naar jaarlijkse gewoonte geüpdatet.

    Om de impactscore te bepalen, wordt de KDW-kaart gebruikt. Omdat er per locatie meerdere habitats kunnen voorkomen, geeft de KDW-kaart alleen het habitat met de laagste KDW weer. De kaart geeft zowel de KDW voor verzuring als voor vermesting weer.

    Op basis van de combinatie van de KDW-kaart 2026 en VLOPS26 zijn ook de overschrijdingskaarten opgesteld.

    In de depositietrendtool wordt gebruik gemaakt van de kaart met stikstofgevoelige habitats in Habitatrichtlijngebied. Deze kaart geeft bij het voorkomen van meerdere habitats binnen een perceel en bij overlap van habitats tussen de verschillende kaartlagen alle relevante KDW weer (actuele en tot doel gestelde habitats en voorlopige zoekzones).

PAS-referentietool

De PAS-referentietool laat de exploitant van een varkens-, pluimvee- of rundveehouderij toe om voor zijn bedrijf de PAS-referentie 2030 te berekenen.

  • Voor elke varkens-, pluimvee- of rundveehouderij die op 23 februari 2024 vergund was, wordt een PAS-referentie 2030 bepaald. De PAS-referentie 2030 is de maximale ammoniakemissie, uitgedrukt in kg NH3/jaar, die na 31 december 2030 mag plaatsvinden op het bedrijf in kwestie. De PAS-referentie 2030 wordt berekend o.b.v. de gemiddelde veebezetting in 2021 (zoals opgegeven in de mestbankaangifte 2021), in combinatie met de van toepassing zijnde ammoniakemissiefactoren en leegstandspercentages en door het toepassen van de bronmaatregelen die zijn bepaald voor respectievelijk varkens, pluimvee en rundvee.

  • De PAS-referentietool laat de exploitant toe om voor zijn bedrijf de PAS-referentie 2030 te berekenen.

    In een aantal gevallen is het niet mogelijk om de tool te gebruiken, zoals bij een overname of een overlijden in 2021 of later, of zoals bij de uitbating als een samengesteld bedrijf.

    In de tool is de mestbankaangifte van de exploitant beschikbaar, enkel de vergunde situatie in 2021 moet worden ingegeven. Op basis hiervan wordt nagegaan of de referentiesituatie 2021 moet begrensd worden. Indien nodig voert de tool de begrenzing uit.
    In een laatste stap worden de van toepassing zijnde reductiedoelstellingen toegepast op de referentiesituatie 2021 om te komen tot de PAS-referentie 2030.

    Het resultaat van de berekening moet aan de vergunningsaanvraag toegevoegd worden als onderdeel van de Passende Beoordeling.

  • In de tool kan gekozen worden om een berekening uit te voeren als voorbereiding om een aanvraag voor een afwijkende berekeningsmethode van de referentiesituatie 2021 te onderbouwen. De effectieve aanvraag gebeurt bij de Commissie Afwijkende PAS-referentiesituatie (CAPAS).

    In die applicatie kan zowel de mestbankaangifte van 2021 gebruikt worden als de mestbankaangifte van een ander productiejaar. In dat geval dient de vergunde situatie ingegeven van het overeenstemmende productiejaar. Daarnaast is het ook mogelijk om de huidig vergunde situatie als basis te gebruiken voor de afwijkende berekeningsmethode. Ook in die applicatie voert de tool de begrenzing uit indien nodig.

  • Een landbouwer kan op 2 manieren gekoppeld worden aan een PAS-berekening. Afhankelijk van wie het initiatief neemt – het studiebureau of de landbouwer – verloopt het proces lichtjes anders. Hieronder worden beide methodes stap voor stap toegelicht.

    Methode 1: het studiebureau start de berekening

    1. Start de berekening

    Het studiebureau maakt een nieuwe PAS-berekening aan:
    Dat kan gaan om:

    • een PAS Referentie 2030-berekening of
    • een aanvraag voor een afwijkende berekeningsmethode.
    1. Nodig de landbouwer uit

    Eenmaal in de berekening, klik rechts bovenaan op de knop ‘Toegangscontrole’. Via die knop kan de landbouwer per e-mail uitgenodigd worden.

    1. Landbouwer ontvangt en opent de uitnodiging

    De landbouwer ontvangt een e-mail met een uitnodigingslink. Door die link te volgen, komt hij op het platform terecht en wordt gevraagd zich aan te melden met eID of itsme.

    1. Landbouwer koppelt zich aan de berekening

    Na het aanmelden komt de landbouwer in stap 1 van de invoer terecht.
    In de sectie ‘Landbouwer’ klikt hij op de knop ‘Koppel mij als verantwoordelijke landbouwer aan deze berekening’.
    Na bevestiging is de koppeling voltooid en wordt automatisch zijn mestbankaangifte in de berekening gebruikt.

    Methode 2: de landbouwer start de berekening

    1. De landbouwer maakt zelf de berekening aan

    De werkwijze is identiek aan die van methode 1: de landbouwer start een berekening op via dezelfde website.

    1. Landbouwer koppelt zichzelf

    In stap 1 van de invoer klikt hij op ‘Koppel mij als verantwoordelijke landbouwer aan deze berekening’.

    1. Landbouwer geeft toegang aan het studiebureau

    Na de koppeling kan de landbouwer het studiebureau toegang geven via de knop ‘Toegangscontrole’ rechts bovenaan in het scherm

Depositietrendtool

De depositietrendtool berekent of een project met een impactscore boven de drempelwaarde al dan niet de neerwaartse depositietrend hypothekeert.

  • Wanneer is een toets aan de gebiedsgerichte depositietrend nodig?

    De beoordelingskaders van hoofdstuk 3 van het Stikstofdecreet verwijzen bij projecten met een impactscore groter dan de drempelwaarde naar de opmaak van een passende beoordeling waarin moet onderzocht worden of het project de gebiedsspecifieke neerwaartse depositietrend niet hypothekeert.

    Wat onderzoekt de depositietrendtool?

    De depositietrendtool onderzoekt voor alle projecten met een impactscore boven de drempelwaarde, of de gebiedsspecifieke dalende trend niet gehypothekeerd wordt. Die trend wordt bepaald op basis van de meest actueel beschikbare depositiegegevens (VLOPS). Hij wordt vergeleken met de nodige trend om de G8- doelstelling in 2030 te behalen (G8-lijn), om na te gaan of er voldoende depositieruimte ter beschikking is voor de uitvoering van het project. Dit gebeurt:

    • per polluent NH3 of NOX
    • binnen de toetszone van 20 km
    • voor habitats (habitats, zoekzones en habitats onder passend beheer) in Habitatrichtlijngebied (SBZ-H) waarvan de kritische depositiewaarde (KDW) binnen de toetszone overschreden wordt door de som van de achtergronddeposities en de deposities van het project.

    Het resultaat van de depositietrendtool geeft in tabelvorm het volgende weer:

    • het Habitatrichtlijngebied (SBZ-H);
    • de code van het habitattype;
    • de nodige depositieruimte voor uitvoering van het project in g N/(ha.j);
    • de beschikbaarheid van de depositieruimte: beschikbaar/ onbeschikbaar / niet van toepassing.

    Als er voor alle habitattypes binnen de relevante SBZ-H voldoende depositieruimte beschikbaar is, dan hypothekeert het project de gebiedsspecifieke dalende trend niet en is er geen sprake van een betekenisvolle aantasting van de natuurlijke kenmerken van de SBZ-H in kwestie.

    Wanneer er onvoldoende depositieruimte beschikbaar is, zal het project de gebiedsspecifieke dalende trend hypothekeren en is er geen gunstige passende beoordeling mogelijk.

    Hoe deze tool te gebruiken?

    Er is een instructievideo beschikbaar, waarin het gebruik van de tool wordt geduid aan de hand van een voorbeeld.

Depositietoenametool

In verschillende artikels van het Stikstofdecreet wordt de vergunningverlening voor een project afhankelijk gemaakt van voorwaarden. Een van die voorwaarden is dat de stikstofdeposities veroorzaakt op SBZ-H door het project niet mogen stijgen. Dit kan onderzocht worden met de depositietoenametool.

Het betreffen artikels 7, 10 en 11 met betrekking tot de generieke bronmaatregelen voor veehouderijen en artikel 38 met betrekking tot de passende beoordeling onder het beoordelingskader voor veehouderijen en mestverwerkingsinstallaties.

Digitaal loket ARMOS

ARMOS is het digitale loket van de Vlaamse overheid voor de automatische inzameling en verwerking van elektronische monitoringsgegevens van luchtzuiveringssystemen in de veeteeltsector. Het loket waarborgt een transparante gegevensstroom, waardoor de werking van deze systemen nauwgezet kan worden opgevolgd. Op die manier worden afwijkingen of een gebrekkige werking tijdig gedetecteerd, wat bijdraagt aan het realiseren van de beoogde reductie van ammoniakemissies.

    • De Vlaamse overheid bereidt de invoering van elektronische monitoring van luchtzuiveringssystemen voor. Hoewel er vandaag al een decreet ‘ammoniakemissiereducerende maatregelen’ bestaat, zal die worden aangepast om beter aan te sluiten bij de praktijk en de rol van dataleveranciers. De vernieuwde bepalingen zullen pas in de loop van 2026 officieel van kracht worden na publicatie in het Belgisch Staatsblad. Daarom wordt vanaf 1 januari 2026 een overgangsperiode voorzien waarin bedrijven en dataleveranciers voldoende kans krijgen zich aan te passen.
    • De ontwerpregelgeving introduceert een aangepaste set parameters voor de monitoring van luchtzuiveringssystemen. Voor biologische en chemische luchtwassystemen zijn de wijzigingen uiteindelijk eerder beperkt, terwijl voor biobedden een grondige herziening plaatsvindt. Dat moet zorgen voor relevantere en duurzamere metingen, afgestemd op de praktijk en de landbouwsector.
    • De ontwerpregelgeving introduceert de rol van ‘dataleverancier’. Die actor wordt aangesteld door de exploitant en is verantwoordelijk voor enerzijds de registratie van het luchtzuiveringssysteem in ARMOS en anderzijds voor verzending van de elektronisch gemonitorde gegevens van het luchtzuiveringssysteem. Die gegevens worden centraal beheerd in ARMOS en beschikbaar gesteld aan de bevoegde toezichthoudende overheden.
    • Exploitanten zijn verplicht om een dataleverancier in te schakelen via een contract. Die dataleverancier registreert namens de exploitant de luchtzuiveringssystemen en bezorgt de monitoringgegevens via ARMOS. Vooraf dient de dataleverancier zich eenmalig te registreren. Pas na formele bevestiging van die registratie krijgt de dataleverancier toegang om de luchtzuiveringssystemen te registreren en de gegevensstroom te activeren. De toegang geldt uitsluitend voor de systemen waarvoor de dataleverancier contractueel is aangesteld om de data door te sturen. Die gegevens worden centraal beheerd in ARMOS en beschikbaar gesteld aan de bevoegde toezichthoudende overheden.
    • De technische informatie noodzakelijk om de gemonitorde data automatisch over te maken aan ARMOS, worden beschikbaar gesteld in de applicatie tijdens het registratieproces.
    • Meer informatie over VLIF-steun voor exploitanten is beschikbaar via: VLIF-steun voor productieve investeringen en het e-loket Landbouw en Zeevisserij (simulatietool).
  • 2026 - overgangsperiode: De wijziging van de regelgeving aangaande de elektronische monitoring van luchtzuiveringssystemen wordt voorbereid. De vernieuwde bepalingen zullen pas in de loop van 2026 officieel van kracht worden. Daarom vormt 2026 een overgangsperiode waarin bedrijven en dataleveranciers voldoende kans krijgen zich aan te passen.

    Tijdens de overgangsperiode, die loopt vanaf januari 2026, ligt de nadruk op informeren en begeleiden. Exploitanten worden aangespoord om zich voor te bereiden op de nieuwe verplichtingen, maar krijgen voldoende tijd om hun systemen aan te passen, met als richtpunt begin 2027. Zo wordt een soepele overgang gerealiseerd: bedrijven worden geïnformeerd, krijgen ruimte om zich aan te passen, en kunnen rekenen op een stapsgewijze invoering van de elektronische monitoring en ARMOS. De overheid benadrukt daarnaast dat de goede werking van luchtzuiveringssystemen altijd moet worden gegarandeerd, en dat ook gehandhaafd zal worden, los van de elektronische monitoring.

    Voor vragen of verdere info, contacteer ARMOS-Helpdesk op armos@omgeving.vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie).