In de Juridische Info, uitgebracht door het consultatiecentrum van het notariaat, met als referentienumer 11963 van 18 juni 2015 werd verduidelijking verschaft bij een standpunt van de Vlaamse Belastingdienst ten aanzien van de toepassing van het artikel 2.10.4.0.1 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit.

Waar in vermelde bepaling verwezen wordt naar het artikel 1287 van het Gerechtelijk Wetboek, volgt de Vlaamse Belastingdienst de meerderheidsdoctrine en dient de regelingsakte bijgevolg steeds in authentieke vorm te zijn opgemaakt opdat het verlaagd tarief van 1% kan gelden. Artikel 1287 van het Gerechtelijk Wetboek schrijft immers voor dat een volledige en definitieve regelingsakte ter griffie dient te worden neergelegd, en dezelfde bepaling legt de verplichting op tot overschrijving op het hypotheekkantoor van een letterlijk uittreksel van de regelingsakte.

Volgens een deel van de rechtsleer is het mogelijk om de regelingsakte onderhands op te maken, met de verplichting voor de partijen om na het definitief worden van de echtscheiding bij de notaris een authentieke akte te laten opmaken.

De Vlaamse Belastingdienst heeft het standpunt (nr. 15077) dat het om een authentieke akte moet gaan ingenomen omwille van de rechtszekerheid voor betrokken partijen. Deze zienswijze is en blijft de enig juiste interpretatie van de kwestieuze bepaling.

Bij amendement van de meerderheidspartijen, ingediend bij het ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2016 (stuk 544 (2015-2016)) wordt het artikel 2.10.4.0.1 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit herschreven. Vanaf 1 januari 2016 is het voldoende dat de verdeling of afstand wordt gerealiseerd na de beëindiging van de wettelijke samenwoning of na de echtscheiding om het tarief van 1% te genieten. De onmiddellijke band van de verrichting met de akte vermeld in artikel 1287 van het Gerechtelijk Wetboek werd geschrapt. Het tarief van 1% zal voortaan toegepast worden op verdelingen of afstanden van onroerende goederen tussen ex-echtgenoten ongeacht de procedure of formaliteiten gevolgd bij de echtscheiding.

Ter gelegenheid van de parlementaire bespreking van dit amendement werd in de Commissie Financiën en Begroting van het Vlaams Parlement de vraag gesteld naar de mogelijkheid om deze gewijzigde regelgeving reeds retroactief toe te passen met ingang van 1 januari 2015.

Gelet op :

• Het verruimde toepassingsgebied van het verlaagd tarief van 1% met ingang van 1 januari 2016;
• De vraag geformuleerd in het Vlaams Parlement naar de mogelijkheid tot retroactieve toepassing van de aldus aangepaste bepaling;
• De minderheidsopvatting in de rechtsleer die de mogelijkheid van een onderhandse regelingsakte publiek beargumenteert;
• De beperkte praktische en budgettaire impact van een retroactieve aanpassing;
• De toenemende rol van echtscheidingsbemiddeling bij uit de echt scheidende koppels;

is de Vlaamse Belastingdienst bereid, bij wijze van tijdelijke tolerantie, een gedeeltelijke terugbetaling te verlenen aan belastingplichtigen die, enkel en alleen omwille van de opmaak van een onderhandse regelingsakte, het verdeelrecht geheven aan het tarief van 2,5% i.p.v. 1% hebben betaald.

Deze teruggave is uiteraard beperkt tot die belastingplichtigen die zijn overgegaan tot verdeling of afstand, binnen het temporele toepassingsgebied van het ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2015 waarbij het verdeelrecht op 1% werd gebracht voor afstanden of verdelingen die plaatsvinden bij echtscheidingen of stopzettingen van wettelijke samenwoning.

De teruggave zal een bedrag omvatten gelijk aan het verschil tussen het recht geheven aan 2,5 % en het recht berekend aan 1%.

De teruggave wordt enkel op aanvraag verleend aan die belastingplichtigen aan wie de toepassing van het verlaagd tarief van 1% werd ontzegd en die het tarief van 2,5% hebben voldaan, omwille van de onderhandse aard van de regelingsakte.

Zie ook: Standpunt verdeelrecht bij verdelingen n.a.v. echtscheiding of beëindigen wettelijk samenwonen