1. Onderhavige aanvraag strekt ertoe een voorafgaande beslissing te bekomen omtrent de fiscale kwalificatie, voor de toepassing van de erfbelasting, van een voorgenomen dading die beoogt een bestaand geschil omtrent de devolutie/verdelen van de nalatenschap van wijlen mevrouw X definitief te beëindigen.

2. De aanvragers verzoeken te bevestigen dat de voorgenomen dading, zoals nader omschreven in deze aanvraag en in het ontwerp van dading,[1] kwalificeert als een declaratieve dading (aanwijzend karakter) met als gevolg dat een bijkomende/nieuwe aangifte van nalatenschap dient te worden ingediend en de erfbelasting overeenkomstig de gewijzigde devolutie wordt herberekend.

3. De aanvragers wensen bovendien rechtszekerheid te verkrijgen dat de herberekening van de erfbelasting, zoals berekend in Tabel 2 [2] en volledig gereconcilieerd met Tabel 1 [3], resulteert in (i) een bijkomende heffing in hoofde van Partij A en (ii) een teruggaaf in hoofde van Partij B, conform de eurocent-reconciliatie opgenomen in een Rekennota.[4]

II.A. Identiteit van de aanvrager en de partijen

4. De aanvraag wordt ingediend door […], raadsman van partij A, en door […], raadsman van partij B, zoals hieronder omschreven.

Partij A: de wettelijke erfgenamen van wijlen mevrouw X, bestaande uit tien neven en nichten, elk te identificeren met naam, rijksregisternummer en adres (hierna gezamenlijk “Partij A”):

1/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

2/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

3/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

4./ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

5/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

6/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

7/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

8/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […]

9/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

10/ […], met rijksregisternummer […], wonende te […].

Partij B: de heer […], met rijksregisternummer […], wonende te […] (hierna “Partij B”).

II.B. Beschrijving van de voorgenomen verrichting(en)

Feiten

5. Mevrouw X (RR […]) is overleden op xx.xx.2023.

6. De wettelijke erfgenamen (Partij A) gingen er initieel van uit dat uitvoering zou worden gegeven aan het testament d.d. xx.xx.2014, verleden voor notaris […] [5], opgesteld onder de vorm van een duolegaat met als algemene legataris de […], onder last om 50% van de netto-nalatenschap uit te keren aan Partij A.

7. Na het overlijden werd evenwel meegedeeld dat een later testament d.d. xx.xx.2017 werd verleden voor notaris […] [6], opnieuw als duolegaat met dezelfde algemene legataris, met bijkomende aanwijzing van Partij B als bijzondere legataris voor een aandeel gelijk aan dat van de vier betrokken familietakken.

8. Nadien deed de […] afstand van het legaat, zodat de nalatenschap integraal diende te worden verdeeld tussen Partij A en Partij B.

Partij A betwistte de geldigheid van het testament d.d. xx.xx.2017. Sinds xx.2023 lopen onderhandelingen tussen partijen (via hun raadslieden) met het oog op een minnelijke regeling via dading.[7]

9. Tijdens deze onderhandelingen hebben Partij A en Partij B afzonderlijk een aangifte van nalatenschap ingediend, met daaropvolgende aanslagen [8]. De kerngegevens van beide aangiften/aanslagen zijn samengevat in Tabel 1 [9].

10. De nalatenschap omvat (i) roerende goederen (bancaire tegoeden), (ii) onroerende goederen (een kapel) en (iii) forfaitair passief.

11. Het meest in het oog springende verschil tussen de ingediende aangiften betreft de waardering van de kapel: € 5.000 (Partij A) versus € 2.500 (Partij B), hetgeen doorwerkt in de netto-grondslag.

Voorgenomen verrichting: dading en gewijzigde devolutie

Partijen hebben een ontwerp van dading uitgewerkt [10]

12. De voor deze aanvraag relevante bepaling betreft de clausule inzake roerende goederen, waarbij Partij B uit de roerende activa van de nalatenschap een bedrag ontvangt van € 25.000, te vermeerderen met zijn aandeel in de intresten op de nalatenschapsrekeningen vanaf de overlijdensdatum tot aan de ondertekening van de dading.

13. Op basis van de netto-nalatenschap zoals opgenomen in Tabel 1 (Bijlage A) leidt dit ertoe dat het aandeel van Partij B in de netto-nalatenschap 9,67% (afgerond) bedraagt en het aandeel van Partij A 90,33% (afgerond). Deze verdelingssleutel is opgenomen in Tabel 2 [11] en wordt stap-voor-stap bewezen in de Rekennota.[12]

14. Partijen merken op dat een eventuele latere overname van de kapel door Partij B (zoals voorzien in het ontwerp van dading) een afzonderlijke rechtshandeling betreft die buiten het declaratieve luik valt waarop deze aanvraag betrekking heeft.

Rechtsvraag

15. Dient de voorgenomen dading, in de mate waarin zij de hierboven beschreven herschikking van de respectieve erfrechtelijke aanspraken van Partij A en Partij B vaststelt, te worden gekwalificeerd als een declaratieve dading voor de toepassing van de erfbelasting, met als gevolg dat een bijkomende/nieuwe aangifte van nalatenschap dient te worden ingediend en de erfbelasting overeenkomstig Tabel 2 met eurocent-reconciliatie volgens de Rekennota, wordt herberekend?

Juridische en fiscale beoordeling IV.A. Nieuwe gebeurtenis – bijkomende/nieuwe aangifte

16. Vlabel aanvaardt dat zich na het overlijden gebeurtenissen kunnen voordoen die aanleiding geven tot een herberekening van de erfbelasting en dat daartoe een nieuwe aangifte van nalatenschap noodzakelijk kan zijn.[13]

17. Het administratief standpunt SP 21036 bevestigt dat een verandering van devolutie als nieuwe gebeurtenis wordt behandeld, waarbij de betrokken verkrijger(s) een nieuwe aangifte van nalatenschap moeten indienen op grond van artikel 3.3.1.0.6 VCF.[14]

Declaratieve versus eigendomsoverdragende dading – kwalificatiecriteria

18. Uit door Vlabel gepubliceerde rechtspraak volgt dat niet elke dading een impact heeft op de erfbelasting en dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen een declaratieve dading enerzijds en een eigendomsoverdragende dading anderzijds, waarbij de bewoordingen van de dading essentieel zijn voor de kwalificatie.[15]

19. Diezelfde rechtspraak verduidelijkt dat een dading tevens een combinatie kan omvatten (declaratief gedeelte én eigendomsoverdragend gedeelte), waarbij enkel het declaratieve gedeelte de devolutie wijzigt en aldus relevant is voor de herberekening van de erfbelasting.[16]

20. Voorts blijkt uit Vlabel-gepubliceerde rechtspraak inzake “dading – declaratief karakter” dat een dading die gerezen betwistingen over gerechtigdheden en/of (fictieve) massa beëindigt, in de mate waarin zij de respectieve erfrechtelijke aanspraken vaststelt, als declaratief kan worden beschouwd en in aanmerking kan worden genomen voor de erfbelasting; tevens wordt bevestigd dat het nalaten van een bijvoeglijke/bijkomende aangifte procedureel relevant is.[17]

Toepassing op de voorliggende verrichting

21. In casu is er een reëel geschil ontstaan omtrent de geldigheid en toepassing van het testament d.d. xx.xx.2017, en bijgevolg omtrent de verdeling/devolutie van de nalatenschap tussen Partij A en Partij B.

22. De voorgenomen dading beoogt dit geschil definitief te beëindigen door wederzijdse toegevingen en legt de respectieve aanspraken van Partij A en Partij B vast op goederen die tot de nalatenschap behoren, met toekenning van € 25.000 uit de roerende activa aan Partij B en herleiding van diens aandeel tot 9,67%.

23. Gelet op de hierboven aangehaalde Vlabel-publicaties omtrent het onderscheid declaratief/eigendomsoverdragend en de relevantie van devolutiewijzigingen voor een nieuwe aangifte, menen partijen dat het betreffende luik van de dading declaratief is en aanleiding geeft tot het indienen van een bijkomende/nieuwe aangifte, gevolgd door herberekening van de erfbelasting.

24. De concrete herberekening is procesmatig uiteengezet in Tabel 2 en volledig gereconcilieerd met Tabel 1 in de Rekennota, tot op de eurocent.

Financiële uitwerking – tabellen en rekennota (integratie)

25. Tabel 1 bevat de kerngegevens van de oorspronkelijk ingediende aangiften en aanslagen (Partij A en Partij B).

26. Tabel 2 bevat de nieuwe verdeling conform de dading (met het aandeel van Partij B gelijk aan 25.000/258.530,15) en de herberekende erfbelasting per partij.

27. De rekennota bevat de rekenbrug (reconciliatie) van Tabel 1 naar Tabel 2, inclusief de berekening van (i) de bijkomende heffing in hoofde van Partij A en (ii) de teruggaaf in hoofde van Partij B, tot op de eurocent.

Besluit en verzoek tot voorafgaande beslissing

28. Gelet op het voorgaande verzoeken de aanvragers dat de Vlaamse Belastingdienst voorafgaandelijk bevestigt dat:

(1) Declaratief karakter

29. De voorgenomen dading, minstens wat het hierboven omschreven luik betreft dat de gewijzigde aanspraken tussen Partij A en Partij B vaststelt, kwalificeert als een declaratieve dading voor de toepassing van de erfbelasting.

(2) Nieuwe/bijkomende aangifte

30. Deze declaratieve dading een nieuwe gebeurtenis/verandering van devolutie uitmaakt die aanleiding geeft tot het indienen van een bijkomende/nieuwe aangifte van nalatenschap op grond van artikel 3.3.1.0.6 VCF en overeenkomstig de administratieve benadering zoals blijkt uit SP 21036.

31. Herberekening – bedragen volgen exact uit de Rekennota (eurocent-reconciliatie)

32. De herberekening van de erfbelasting gebeurt overeenkomstig de in Tabel 2 opgenomen verdelingssleutel (Partij A: 90,329947977% en Partij B: 9,670052023%) en dat de daaruit voortvloeiende bedragen exact (tot op de eurocent) volgen uit de Rekennota, die de volledige reconciliatie met de oorspronkelijke aanslagen uit Tabel 1 bevat, zonder enige interpretatieruimte.

33. Concreet resulteert dit — conform Tabel 2 en de eurocent-reconciliatie in de Rekennota — in:

een bijkomende heffing erfbelasting in hoofde van Partij A van € 13.190,46, te verdelen over de tien erfgenamen; en

een teruggaaf van te veel betaalde erfbelasting in hoofde van Partij B van € 13.055,38. 7/7

34. Gelet op artikel 3.22.0.0.1 VCF komt het besluitvormingsorgaan tot de volgende voorafgaande beslissing.

35. De aanvragers nemen zich voor een dading af te sluiten ter beëindiging van een tussen hen bestaan geschil.

Een dading is een overeenkomst tussen partijen die verwikkeld zijn in een betwisting en waarbij de partijen, door het doen van wederzijdse toegevingen, een einde stellen aan hun betwisting.

Een dading over de erfopvolging of over de toebedeling van de nalatenschap wordt slechts in aanmerking genomen voor de berekening van de erfbelasting als en in de mate dat de dading declaratief is.

Een dading over een nalatenschap is declaratief als twee voorwaarden zijn vervuld:

1/ de dading moet betrekking hebben op de goederen waarover er betwisting bestond;

2/ deze goederen moeten tot de nalatenschap behoren.

Als aan deze beide voorwaarden niet is voldaan, is de dading overdragend en blijft ze zonder invloed op de heffing van de erfbelasting. Als er onroerende goederen betrokken zijn bij een overdragende dading, valt de dading onder de toepassing van de registratiebelasting.

Het ontwerp van dading tussen partijen, genaamd ‘partij A’ en ‘partij B’ heeft volgens de verklaring van aanvragers enkel betrekking op goederen waarover betwisting bestond, en deze goederen behoren tot de nalatenschap.

Volgens deze gegevens kwalificeert het voorgelegde ontwerp als een declaratieve dading.

Het afsluiten van een declaratieve dading over een nalatenschap wordt beschouwd als een verandering in devolutie overeenkomstig artikel 3.3.1.0.6 VCF. Dit heeft als gevolg dat een nieuwe aangifte van nalatenschap dient te worden ingediend, en dat de erfbelasting overeenkomstig de gewijzigde devolutie zal worden herberekend.

36. Over de concrete herberekening zelf, waarover aanvragers de gegevens en argumenten verschaffen onder randnummers 26, 27 en 28 hiervoor, kan bij voorafgaande beslissing geen uitspraak gedaan worden.

Artikel 3.22.0.0.1, §3, lid 2 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit bepaalt immers wat volgt:

“(…) Meer bepaald kan er geen voorafgaande beslissing worden genomen over :

a) de belastingtarieven en de berekening van de belastingen;

b) de bedragen en de percentages;

(...)”

Over deze herberekening zal bijgevolg uitsluitend beslist kunnen worden door de dienst Taxatie van de Vlaamse Belastingadministratie bij de indiening van de nieuwe aangifte van nalatenschap.

37. Deze beslissing heeft alleen betrekking op de erfbelasting en doet geen uitspraak over andere belastingen.