Energiearmoede en wanbetalingen bij de netbeheerder

Eind 2025 leverde netbeheerder (open definitie) Fluvius wegens wanbetaling elektriciteit aan 80.028 huishoudens en gas aan 62.384 huishoudens. Die aantallen liggen hoger dan in 2024.

Het gaat om huishoudens waarvan de commerciële energieleverancier het contract stopzette doordat zij hun energiefactuur niet of niet op tijd hebben betaald en niet hebben gereageerd op een aangetekende ingebrekestelling of de afspraken in een afbetalingsplan niet hebben nageleefd. Als het huishouden in dat geval geen nieuwe commerciële leverancier vindt, dan neemt Fluvius de levering van elektriciteit en/of gas over in zijn decretale rol van standaardleverancier.

Eind 2025 ging het voor elektriciteit om 2,7% van het totaal aantal huishoudelijke afnemers, bij gas om 3,0% van de afnemers.

Als een huishouden bij de standaardleverancier terechtkomt, plaatst Fluvius een digitale meter als de klant nog een analoge meter heeft. Sinds 1 juli 2022 activeert Fluvius daarbij onmiddellijk de Prepaid of voorafbetalingsfunctie voor elektriciteit.

De klant wordt zo verplicht om vooraf te betalen voor de levering van elektriciteit. Betaalt de klant niet, dan kan die nog gebruikmaken van het noodkrediet dat later moet worden terugbetaald. Als het noodkrediet is opgebruikt, valt de stroomlevering terug op een minimale levering (10 ampère) waardoor het moeilijk wordt om meerdere toestellen tegelijk te gebruiken.

Bij gas betaalt de klant eerst nog met voorschotfacturen. Betaalt de klant niet, zal ook het verbruik van gas via de digitale meter met Prepaid functie (open definitie) gebeuren. De netbeheerder kan dit van op afstand activeren. Laadt de klant niet of onvoldoende op voor het aardgasverbruik, kan hij/zij ook gebruik maken van een noodkrediet, dat eveneens moet terugbetaald worden. Als ook het noodkrediet is opgebruikt, wordt de klant afgesloten. Er is geen minimale levering voorzien bij gas. Klanten die niet beschikken over voldoende financiële middelen om zichzelf te verwarmen tijdens de winterperiode, kunnen hiervoor wel een tussenkomst van het OCMW krijgen.

Eind 2025 waren er 73.545 digitale meters met Prepaid functie voor elektriciteit actief en 48.842 digitale meters met Prepaid functie voor gas. Het aantal digitale meters met Prepaid functie voor elektriciteit en gas lag in 2025 hoger dan in 2024. Dat hangt samen met de wijziging van de regelgeving die sinds 1 juli 2022 in werking trad en waarbij sneller de Prepaid functie wordt geactiveerd.

Bij blijvende wanbetaling kan een vraag tot volledige afsluiting voorgelegd worden aan de Lokale Adviescommissie (LAC) (open definitie) van de gemeente. In de wintermaanden worden in dergelijke situaties elektriciteit en gas niet afgesloten. Het verbod op afsluitingen in de winterperiode loopt normaal gesproken van 1 december tot 1 april.

In de loop van 2025 werden na LAC-advies 1.943 huishoudelijke afnemers volledig afgesloten van de elektriciteitsvoorzieningen en 1.608 van de aardgastoevoer. Het aantal afgesloten afnemers voor elektriciteit en gas is na 2018 zeer sterk gedaald. Die daling hing samen met de invoering van de digitale meter en vanaf 2020 ook met de Covid-19-crisis. Tijdens de lockdownperiodes in 2020 konden geen afsluitingen doorgevoerd worden. Vanaf 2021 nam het aantal afsluitingen weer toe.

In 2025 lag het aantal afsluitingen hoger dan in 2024. Die toename werd quasi volledig veroorzaakt door de toename van het aantal afsluitingen via een betaalblokkade. Hierbij wordt het opladen

geblokkeerd omdat de klant een openstaande schuld heeft en niet bereikbaar is om hierover een afbetalingsplan af te spreken. Door een betaalblokkade kan een afsluiting sneller van op afstand gebeuren. Heraansluitingen verlopen daardoor ook vlotter waardoor ook het aantal heraansluitingen een gelijkaardige groei kent.

Afsluitingen gebeuren bij huishoudens die een afbetalingsplan weigeren of niet naleven of bij huishoudens die de toegang tot de woning voor de plaatsing van een digitale meter weigeren. Het aandeel van deze laatste categorie wordt almaar kleiner aangezien de digitale meter in Vlaanderen verregaand is uitgerold.

Eind 2025 had 2,5% van de huishoudelijke afnemers in het Vlaamse Gewest een digitale meter met Prepaid functie voor elektriciteit. Dat aandeel lag het hoogst in Mesen (9,4%), Denderleeuw en Ronse (5,3%) en Spiere-Helkijn (5,2%). In Gent ging het om 3,8% van de afnemers, in Antwerpen om 3,6%.