De Europese Commissie geeft subsidies voor demonstratieprojecten gericht op:

• innovatieve koolstofarme technologieën, processen en producten in industriële sectoren die zijn opgenomen in bijlage 1 van de EU ETS-richtlijn(opent in nieuw venster)
• milieuveilige afvang en gebruik van CO₂ (CCU)
• milieuveilige afvang en opslag van CO₂ (CCS)
• hernieuwbare energie
• energieopslag

• duurzame mobiliteit (maritiem, luchtvaart, wegvervoer)

• gebouwen.

De scope van het fonds is dus ruim: er zijn weinig verdere bepalingen over het type projecten dat in aanmerking komt voor steun.

Iedereen die een demonstratieproject opzet dat binnen de scope valt, kan een subsidie aanvragen. De subsidie is dus niet beperkt tot bedrijven die onder het Europees emissiehandelssysteem (EU ETS) vallen. Ook andere bedrijven, organisaties en instellingen kunnen projecten indienen.

Voor meer informatie, raadpleeg de gedelegeerde verordening over het innovatiefonds(opent in nieuw venster) en de website van de Europese Commissie(opent in nieuw venster).

Het fonds wordt gevoed met:

• de opbrengst van de veiling van 530 miljoen emissierechten binnen het EU ETS in de periode van 2020 tot 2030
• de niet-gespendeerde fondsen van het vroegere NER-300 fonds.

Het totale beschikbare bedrag van het innovatiefonds is dus afhankelijk van de prijs bij de veiling van de emissierechten, maar er zal vermoedelijk rond de 38 miljard euro beschikbaar zijn in de periode 2020-2030.

De Europese Commissie zal in de periode 2020-2030 verschillende oproepen lanceren en werkt daarvoor in alle transparantie samen met de lidstaten en de sectororganisaties.

Vooruitblik zesde oproep

De Europese Commissie lanceert op het einde van elk jaar een oproep binnen het EU-Innovatiefonds voor verschillende projectvoorstellen. Het budget van een nieuwe oproep kan verschillen, dit naargelang de gemiddelde prijs van de geveilde emissierechten en het onbestede budget van het voorgaande jaar. Een oproep bestaat meestal uit een algemene oproep en enkele gerichte technologieoproepen. Zo maakten tijdens de vijfde oproep in 2024 de tweede waterstofbankveiling en een specifieke batterijoproep deel uit van de gezamenlijke oproep.

De algemene oproep bestond telkens uit de volgende onderdelen:

• Grootschalige projecten (kapitaaluitgaven hoger dan 100 miljoen euro)

• Middelgrote projecten (kapitaaluitgaven tussen 20 miljoen en 100 miljoen euro)

• Kleinschalige projecten (kapitaaluitgaven lager dan 20 miljoen euro)

• Innovatieve schone technologieproductie (zoals componenten voor hernieuwbare energie, energieopslag, warmtepompen en waterstofproductie)

• Proefprojecten voor validatie, testen en optimaliseren van zeer innovatieve oplossingen gericht op diepe decarbonisatie

De Europese Commissie publiceerde op 4 december 2025 de derde oproep de waterstofbank(opent in nieuw venster) (deadline 19 februari 2026 – 17u) die een totaalwaarde heeft van 1,1 miljard euro. Verschillend van de vorige jaren is dat een geoormerkt bedrag van 400 miljoen euro voorzien wordt voor elektrolytische productie van koolstofarme waterstof.

Het Europese Commissie lanceerde op 4 december 2025 de ‘Heat Auction’ of warmteveiling (opent in nieuw venster)(deadline 19 februari 2026 - 17u) met een totaalbudget van 1 miljard euro. Deze oproep steunt ondernemingen bij elektrificatie van proceswarmte of gebruik van directe hernieuwbare warmte. De meeste vormen van elektrische proceswarmte in de industrie zoals e-boilers, warmtepompen en elektrische ovens komen in aanmerking. Ook gebruik van directe hernieuwbare warmte zoals geothermie of zonnewarmte en combinaties daarvan met elektrische warmte komen in aanmerking. De installatie moet wel een minimaal thermisch vermogen van 3MWth hebben en proceswarmte opwekken van minstens 100°C. 

Er werden ook infodagen vanuit de Europese Commissie georganiseerd over de oproep en de veilingen. Jullie kunnen de opnames hiervan voor de algemene oproep(opent in nieuw venster), de waterstofbankveiling(opent in nieuw venster) en de warmteveiling(opent in nieuw venster) terugvinden op de website van de Europese Commissie.

Op 9 februari 2026 vindt de jaarlijkse Belgische Innovatiefonds Infodag(PDF bestand opent in nieuw venster) plaats. Hierbij geeft de Europese Commissie een overzicht van de verschillende oproepen en delen bedrijven enkele best practices mee over het applicatieproces van het IF. In de middag hebben bedrijven met een mature projectaanvraag de mogelijkheid om in bilateraal gesprek te gaan met de projectbeoordelaars van de Commissie. De plaatsen voor de infodag zijn echter beperkt, dus gelieve jullie zo snel mogelijk in te schrijven. Inschrijvingen blijven open tot eind januari.

Vorige oproepen

De Europese Commissie lanceerde ondertussen reeds vijf oproepen van het EU-innovatiefonds. De meest recente informatie over deze oproepen is raadpleegbaar op de website van het EU-innovatiefonds(opent in nieuw venster).

Ondersteuning projectontwikkelaars

De Europese Commissie biedt ondersteuning aan potentiële projectontwikkelaars. Zo omvat het webplatform ‘Funding & Tender Opportunities’ een ‘FAQ(opent in nieuw venster)’ en organiseerde de Europese Commissie verschillende webinars over de kerngegevens van de oproep, met een stap-voor-stap-uitleg van het aanvraagformulier en ruimte voor Q&A. De opnames van de verschillende webinars zijn beschikbaar via de website van de Europese Commissie(opent in nieuw venster), zodat iedereen ze op eigen tempo kan bekijken.

Op de website van de Europese Commissie kunnen projectontwikkelaars ook allerlei andere hulpmiddelen terugvinden die helpen bij het op punt stellen van de projectaanvraag;

• Handleiding (opent in nieuw venster)met templates die ingevuld dienen te worden bij de projectaanvraag, zoals het knowledge sharing plan, haalbaarheidsstudie, business plan, berekening van de vermeden broeikasgassen…

• CINEA biedt ook richtlijnen(opent in nieuw venster) aan die kunnen helpen bij het berekenen van de vermeden broeikasgassen per toegepaste technologie.

• CINEA heeft op Youtube ook relevante tutorials geüpload over (1) de algemene indieningsprocedure voor de vijfde oproep(opent in nieuw venster), (2) financiële maturiteit(opent in nieuw venster), (3) berekeningen van vermeden broeikasgassen in de energie intensieve industrie (opent in nieuw venster)en (4) berekeningen van vermeden broeikasgassen in CCUS(opent in nieuw venster).

• De Europese Commissie organiseerde twee online infosessies in kader van de vijfde oproep die beschikbaar zijn op hun website over de waterstofbankveiling (opent in nieuw venster)en de algemene oproep en de specifieke batterijoproep. (opent in nieuw venster)

• Hebt u nog openstaande vragen? Dan kunt u rechtstreeks contact opnemen met CINEA via de helpdesk(opent in nieuw venster).

De Europese Commissie zal subsidies verlenen tot maximaal 60 % van de relevante kosten van een project. De relevante kosten zijn de additionele kosten voor de bouw en exploitatie van de projectinstallatie gedurende tien jaar na aanvang van het project in vergelijking met een referentiescenario. De berekening is gebaseerd op een analyse van de kapitaaluitgaven en de exploitatiekosten en -baten.

De projectontwikkelaars mogen de subsidie combineren met andere complementaire (Europese) financieringsbronnen, zoals de financiering van Horizon Europe, de investeringsinstrumenten van InvestEU of de instrumenten van Connecting Europe Facility voor de uitrol van sleutelinfrastructuur.

De Europese Commissie zal de subsidies uitbetalen als een forfaitair bedrag. De contractuele documentatie zal de precieze uitbetalingsmodaliteiten vastleggen, maar de projecten kunnen tot 40 % van de subsidie (die maximaal 60 % van de relevante kosten bedraagt) ontvangen bij ‘financial close’, zonder dat daar verdere voorwaarden aan verbonden zijn.

De uitbetaling van het resterende bedrag is afhankelijk van de geverifieerde vermeden BKG-emissies tot 10 jaar na inbedrijfstelling, volgens een schema vastgelegd in de contractuele documentatie. Om het volledige subsidiebedrag te ontvangen, moeten de projecten minstens 75 % van de voorziene BKG-emissievermijding realiseren.

De aanvraag- en selectieprocedure zal aan de hand van vijf selectiecriteria verlopen:

1. vermeden broeikasgasemissies
2. mate van innovatie
3. projectmaturiteit
4. schaalbaarheid
5. kostenefficiëntie.

Als de Europese Commissie concludeert dat een project niet aan alle selectiecriteria beantwoordt, beoordeelt zij of het project het potentieel heeft om na verdere ontwikkeling wel te beantwoorden aan alle selectiecriteria. De Europese investeringsbank geeft bijstand aan projecten die blijken potentieel te hebben tijdens de ontwikkeling van het project (project development assistance of PDA).

Hebt u als projectpromotor een aanvraag ingediend bij het Innovatiefonds, maar geen subsidie gekregen? Of overweegt u een aanvraag in te dienen bij het Innovatiefonds, maar bent u van mening dat uw project nog niet matuur genoeg is om geselecteerd te worden? Dan kunt u misschien gebruik maken van PDA. Het doel van de PDA is het verbeteren van de rijpheid van uw project door middel van technische en financiële adviesondersteuning die wordt geleverd door de Europese Investeringsbank (EIB) en die is afgestemd op de behoeften van uw project. Bij interesse hierin kunt u rechtstreeks een aanvraag indienen op de website van de EIB(opent in nieuw venster)

Naast het bestaande subsidieprogramma ontwikkelde de Europese Commissie in 2023 een nieuw ondersteuningsmechanisme, namelijk veilingen. Via het systeem van veilingen kan er sneller en kostenefficiëntere steun worden gegeven voor de uitrol van koolstofarme technologieën die nodig zijn voor de groene transitie.

Veilingen zijn marktgebaseerde instrumenten waarmee de Commissie steun uit het EU-innovatiefonds kan toekennen om innovatieve, koolstofarme projecten in de EU te versnellen. Een veiling is een proces waarbij goederen of diensten ter bieding worden aangeboden. In het geval van een subsidieregeling, wordt een subsidie geveild voor een specifieke activiteit of product. Doorgaans zullen bieders die de laagste overheidssubsidie nodig hebben voor een decarbonisatieactiviteit of -product de subsidie winnen.

Na enkele geschiktheids- en kwaliteitscontroles worden de biedingen gerangschikt van laag naar hoog en wordt steun in die volgorde toegekend totdat het veilingbudget is uitgeput. De steun wordt uitbetaald voor een periode die op voorhand wordt vastgelegd (bvb. 10 jaar). Het EU-innovatiefonds veilt slechts een beperkt budget per veilingronde om de concurrentie te stimuleren.

De Europese Commissie, de Europese Investeringsbank en Breakthrough Energy (fonds onder leiding van Bill Gates) hebben een nieuw partnerschap opgericht om te investeren in technologieën die bijdragen aan het klimaat: de EU-Catalyst Partnership. Dat partnerschap heeft de ambitie om tussen 2022 en 2027 820 miljoen euro te mobiliseren in de vorm van ‘blended financing’ voor klimaatprojecten in de Europese Unie.

De EU-Catalyst zal investeren in technologieën in vier sectoren:

• schone waterstof
• directe luchtafvang
• duurzame luchtvaartbrandstoffen
• langdurige energieopslag.

De EU-Catalyst heeft een oproep voor voorstellen (opent in nieuw venster)gelanceerd, die open zal blijven tot 31 december 2027.

De Europese Investeringsbank heeft daarnaast nog een nieuw instrument gelanceerd: de NER 300 financial advisory(opent in nieuw venster). Dit instrument biedt financieel advies voor innovatieve low-carbon demonstratieprojecten in de Europese Unie. Geïnteresseerde projecten kunnen zich tot eind 2023 aanbieden via mail, nl. ner300finadvisory@eib.org.

De Vlaamse overheid zet in op promotie, informatieverspreiding en ondersteuning van (consortia van) bedrijven met demonstratieprojecten die in aanmerking komen voor steun van het innovatiefonds. Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), het agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO), departement Economie, Wetenschap en Innovatie werken daarvoor samen met de speerpuntclusters Catalisti, Flux50 en de Blauwe Cluster.

• Het VEKA volgt op Europees niveau de totstandkoming van de specifieke modaliteiten van de oproepen en houdt potentiële projectontwikkelaars op de hoogte van de ontwikkelingen rond het EU-innovatiefonds, bijvoorbeeld met nieuwsbrieven. Contactpunt: michiel.maertens@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie)
• VLAIO brengt zijn ervaringen inzake staatssteunregels, projectbegeleiding en communicatie in. VLAIO zal bijvoorbeeld samen met de projectontwikkelaars de mogelijkheden tot cofinanciering van de projecten onderzoeken. Contactpunt: bart.decaesemaeker@vlaio.be(opent in uw e-mail applicatie)
• Departement Economie, Wetenschap en Innovatie zorgt voor verduidelijking en goede afstemming met andere Europese fondsen.

Potentiële projectontwikkelaars krijgen het aanbod voor 1-op-1-begeleiding.

Schrijf u in voor de ETS-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen rond het EU-innovatiefonds.