Erfenis

Als iemand overlijdt, dan wijst de wet de erfgenamen aan. De wet heeft daarvoor een rangschikking opgesteld volgens orde en graad. Naast de wettelijke regeling heeft iedereen trouwens een zekere vrijheid om zelf zijn of haar nalatenschap te regelen via testament, huwelijkscontract, samenlevingscontract of schenkingen. Op die schenkingen zijn dan wel schenkingsrechten verschuldigd. Op de erfenis is erfbelasting verschuldigd. 

Orde

De wet verdeelt erfgenamen in vier orden volgens bloedverwantschap:

  1. de afstammelingen van de overledene: kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen,....
  2. de ouders samen met de broers, zussen en hun afstammelingen, als de overledene geen afstammelingen heeft.
  3. de bloedverwanten in opgaande lijn: de ouders als er geen broers of zussen (of hun afstammelingen) zijn, de grootouders en overgrootouders.
  4. ooms en tantes, neven en nichten, grootooms en groottantes.

Een hogere orde sluit een lagere steeds uit.

Graad

Binnen elke orde bepaalt de graad van verwantschap of men al dan niet erft.

  • In rechte lijn zijn er zoveel graden als er generaties zijn. Zo ligt er tussen ouders en hun kinderen één generatie. Vader en zoon hebben dus een eerstegraadsrelatie ten opzichte van elkaar.
  • In de zijlijn bepalen we de graad via de gemeenschappelijke stamouders. We tellen de generaties vanaf de overledene tot de gemeenschappelijke stamouder in opgaande lijn. Vanaf deze stamouder dalen we vervolgens af tot aan de erfgenaam. Een broer en een zus zijn bijvoorbeeld verwant aan elkaar in de tweede graad.

Statuut van de echtgenoot en de wettelijk samenwonende partner

De echtgeno(o)t(e) neemt een bijzondere plaats in. Hij of zij heeft een wettelijk erfrecht dat voluit speelt als de echtgenoten geen andere regeling vastlegden in hun huwelijkscontract of via testament. De weduwe of weduwnaar heeft altijd minstens recht op het voorbehouden gedeelte. Dat voorbehouden gedeelte omvat het vruchtgebruik van de gezinswoning en de huisraad. Een weduwe of weduwnaar heeft dus bijvoorbeeld steeds het recht om de gezinswoning te gebruiken, ook al zijn de kinderen er eigenaar van geworden.

De wettelijk samenwonende partner geniet sinds 2007 ook van een wettelijk erfrecht. Het gaat hier slechts om een beperkt erfrecht, dat enkel het vruchtgebruik op de gezinswoning en de huisraad omvat. Wil een wettelijk samenwonend koppel meer zekerheid dan enkel het vruchtgebruik, dan kan er een testament of een samenlevingscontract in die zin opgesteld worden. Ook schenking is een mogelijkheid.

Wat met adoptiekinderen?

Bij gewone adoptie kunnen adoptiekinderen en hun afstammelingen erven van hun oorspronkelijke families. Daarnaast kunnen zij van hun adoptieouder(s) erven met dezelfde rechten als biologische kinderen (in bepaalde gevallen zullen zij wel hogere successierechten moeten betalen). Maar ze kunnen niet erven van de bloedverwanten van hun adoptieouders.

Bij een volle adoptie worden alle banden met de oorspronkelijke familie verbroken. De adoptiekinderen en hun afstammelingen kunnen niet meer van hun oorspronkelijke familie erven. Ze kunnen wel van hun adoptiefamilie (dus ook van de bloedverwanten van hun adoptieouders) erven met dezelfde rechten als biologische kinderen. 

Wat met stiefkinderen?

Stiefkinderen erven niet automatisch van hun stiefouders. Stiefouders kunnen hun stiefkinderen wel opnemen in hun testament. Omdat wettige kinderen automatisch recht hebben op een bepaald deel van de erfenis (de wettelijke reserve), zou het in bepaalde gevallen wel kunnen dat de stiefkinderen minder krijgen dan de wettige kinderen. Om ervoor te zorgen dat stiefkinderen evenveel krijgen als wettige kinderen, zouden de stiefouders de stiefkinderen kunnen adopteren.

Uitgebreide info over erfrecht en erfopvolging vindt u onder meer op de website van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat. Voor advies over erfenissen en erfrecht neemt u contact op met een notaris.

Veelgestelde vragen

Contact

Vlaamse Belastingdienst

Adres
Vlaamse Belastingdienst
Koning Albert II laan 35 bus 62
1030 Schaarbeek
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website
Openingsuren
  • ma - vr09:00 - 19:00
Adres
Vlaamse Belastingdienst
Diestsepoort 6
3000 Leuven
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website
Adres
Vlaamse Belastingdienst
Vaartstraat 16
9300 Aalst
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website
Adres
Vlaamse Belastingdienst
Copernicuslaan 40
2018 Antwerpen
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website
Adres
Vlaamse Belastingdienst
Koning Albert I-laan 1.2
8200 Brugge
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website
Adres
Vlaamse Belastingdienst
Koningin Astridlaan 50
3500 Hasselt
België
Telefoon
1700
Fax
02 553 54 61
Contactpagina
http://belastingen.vlaanderen.be/email
Website