Metadata: Consumptie en sparen

VSA – Vlaamse Statistische Autoriteit

16/02/2026

De voornaamste bronnen zijn:

• Overheidsconsumptie: administratieve bronnen en boekhoudingen van de verschillende federale, regionale en lokale instanties.
• De consumptie van de huishoudens: het Huishoudbudgetonderzoek (HBO) van Statbel en andere bronnen, waaronder de betalingsbalans en de BTW-statistiek.
• Consumptie van de IZW’s: de jaarrekeningen van verenigingen en stichtingen dewelke sinds 2007 moeten neergelegd worden bij de Nationale Bank van België (NBB), de RSZ-statistiek van de lonen, de structuurenquête bij VZW’s en stichtingen.

De indicator is samengesteld uit meerdere reeksen. De VOS heeft betrekking op de volgende institutionele sectoren in hun hoedanigheid als consumenten:

• de huishoudens,
• de overheid,
• de instellingen zonder winstoogmerk.

Het referentiegebied is het Vlaamse Gewest. Er worden ook data verzameld voor de overige Belgische gewesten en de EU en lidstaten van de EU (in dat laatste geval voor de spaarquote).

De referentieperiode is kalenderjaar: cumulatieve opbouw van de bruto toegevoegde waarde over één kalenderjaar.

Consumptie: uitgaven voor de aankopen van goederen en diensten door ingezetenen om rechtstreeks te voldoen aan de individuele en collectieve noden van de gemeenschap. Enkel de volgende institutionele sectoren kunnen consumptieve bestedingen verrichten: overheid, huishoudens en instellingen zonder winstoogmerk (IZW’s) ten behoeve van de huishoudens.

De consumptie wordt gemeten volgens het nationaal concept. Dat wil zeggen de consumptieve bestedingen van ingezetenen ongeacht de plaats van aankoop (in België of het buitenland). Dit staat tegenover het binnenlands concept (alle consumptieve bestedingen in België ongeacht of ze worden gerealiseerd door een ingezetene of een niet-ingezetene). De regionale verdeling wordt bepaald door de (vestigingen van) instellingen en huishoudens die op het regionale grondgebied gevestigd zijn of er wonen.

Bruto Sparen: beschikbaar inkomen – consumptieve bestedingen huishoudens + correcties voor mutaties in pensioenrechten van de huishoudens (voornamelijk privé-pensioenfondsen) + het verbruik van vaste activa (grotendeels woningen).

Meer informatie in de toelichting van het INR: m_men_meth2017n.pdf(PDF bestand opent in nieuw venster)

De meeteenheid is euro, behalve voor de spaarquote (%).

Het NUTS1-classificatie voor de Belgische gewesten wordt gehanteerd.

Indeling in institutionele sectoren:

• Niet-financiële vennootschappen
• Financiële instellingen
• Overheid
• Huishoudens
• Instellingen zonder winstoogmerk

Zie: European system of accounts. (opent in nieuw venster)ESA 2010 (europa.eu)(opent in nieuw venster)

(zij het dat enkel de 3 laatste categorieën kunnen consumeren volgens het ESR 2010).

• Overheidsconsumptie: alle informatie is afkomstig van administratieve bronnen en van de boekhoudingen van de verschillende federale, regionale en lokale instanties.

De regionalisering gebeurt op directe wijze (ruimtelijke verdeling op basis van de woonplaats van de personen) of indirect (aantal begunstigden volgens verblijfplaats).

• De consumptie van de huishoudens maakt gebruik van het Huishoudbudgetonderzoek (HBO) van Statbel en andere bronnen. Het gaat om de consumptie van huishoudens die in België wonen (nationaal concept). Het HBO is tweejaarlijks vanaf 2012. Voor de tussenliggende jaren (waarin geen HBO) wordt gebruik gemaakt van andere bronnen, voornamelijk omzetstatistieken uit de BTW-aangiften. Voor de regionalisering ervan wordt een verdeelsleutel gemaakt op basis van de HBO data (die op regionaal niveau beschikbaar zijn). Dan volgt nog een omzetting van het binnenlands naar het nationaal concept.
• Consumptie van de IZW’s: de bronnen zijn de jaarrekeningen van verenigingen en stichtingen dewelke sinds 2007 moeten neergelegd worden bij de Nationale Bank van België (NBB). Voor de VZW’s die geen jaarrekening moeten neerleggen dienen de lonen van de RSZ als basis. Voor de sociale overdrachten in natura dient de Structuurenquête bij VZW’s en stichtingen als bron.

De regionalisering gebeurt zo gedetailleerd mogelijk op basis van de woonplaats van de rechthebbenden.

De consumptie van de huishoudens maakt gebruik van het Huishoudbudgetonderzoek (HBO) van Statbel en andere bronnen. Het HBO is tweejaarlijks en is gebaseerd op een aselecte steekproef van 3.500 à 4.000 huishoudens in België. Het gaat om de consumptie van huishoudens die in België wonen (nationaal concept). De verschillen tussen 2 opeenvolgende enquêtes zijn dikwijls te wijten aan steekproefverschillen dan in een verschil in consumptie. Er worden correcties aangebracht aan de resultaten van het HBO (toevoeging van een raming van de consumptie van collectieve huishoudens en om een waargenomen onderschatting op te vangen – op basis van verschil tussen beschikbaar inkomen gerapporteerd in HBO en geregistreerd in de nationale rekeningen). De resultaten voor de gewesten zijn gebaseerd op een glijdend gemiddelde om verschillen in de steekproefresultaten van het HBO af te vlakken.

Door de opmaak volgens het ESR 2010 zijn de gegevens voor de Belgische gewesten nationaal en internationaal vergelijkbaar.

Bij de benchmarkrevisie voor de jaren 2009-2023 in 2024 werden bij de consumptie van huishoudens de volgende wijzigingen doorgevoerd:

• Een nieuwe classificatie van de consumptiecategorieën (COICOP 2018).
• Gebruik van het HBO 2022, met meer productdetail.
• Herziene methode voor het ramen van e-commerce: kredietkaart voor zowel aankopen binnen als buiten België. Voor de uitgaven in en vanuit het buitenland zijn er wijzigingen m.b.t. gebruik gegevens kredietkaarten en levensverzekeringen.
• Rechtzetting eerdere foutieve registraties.

Consumptie en sparen