Metadata: Waterzuiveringsgraad
Verantwoordelijke entiteit
Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
Metadatafiche laatste update
19/05/2026
Databron
Administratieve gegevens / inventarissen + statistische gegevens:
- Zoneringsplan (gemeentelijk; basis voor zuiverings- en saneringsgraad)
- Statistische sectorinformatie van Statbel voor inwonersequivalenten
- Landgebruikskaart
- Adressen uit het Adressenregister als de authentieke bron voor adressen in Vlaanderen
Statistische populatie
Inwoners van het Vlaamse Gewest (als proxy voor huishoudelijk afvalwater): VMM gebruikt het aantal gedomicilieerde inwoners als (inwoners)equivalent in de berekening rioleringsgraad; voor zuiveringsgraad wordt inwonersequivalent afgeleid uit Statbel-informatie per statistische sector. Afgebakend tot niet-industriële adressen: “Alleen adressen die volgens de landgebruikskaart niet in industriegebied liggen” worden betrokken.
Variabelen
Zuiveringsgraad afvalwater (1992 – 2024), in %
Saneringsgraad afvalwater, Gemeenten van Vlaams Gewest, 2024, in %
Bewerkingen
De zuiveringsgraad wordt sinds mei 2025 berekend op basis van de informatie uit het huidige zoneringsplan. De berekening gebruikt de volgende aannames:
- Adressen in collectief geoptimaliseerd buitengebied en centraal gebied zijn gezuiverd door collectieve zuivering (RWZI/KWZI)
- Alleen de adressen die volgens de landgebruikskaart niet in Industriegebied liggen zijn betrokken in de berekening
- Het aantal inwonersequivalenten is gebaseerd op de informatie per statistische sector van Statbel
De zuiveringsgraad:
- toont het percentage inwoners van de gemeente waarvan het afvalwater in een RWZI of KWZI wordt gezuiverd
- het doel van de zuiveringsgraad is nooit 100%. Een deel van de inwoners zal nooit kunnen aansluiten op riolering en moet het afvalwater zuiveren met een IBA.
Voor landelijke of veraf gelegen woningen overstijgen de kosten voor rioleringsaanleg de baten van een aansluiting op riolering en collectieve waterzuivering. Daarom is voor die locaties op het gemeentelijk zoneringsplan een verplichte IBA (individuele behandelingsinstallatie voor afvalwater) vastgelegd.
De saneringsgraad:
Om een nog duidelijker beeld te geven van de waterzuivering in Vlaanderen berekent de VMM voortaan de ‘saneringsgraad’. Die omvat zowel de collectieve zuivering via RWZI/KWZI als de individuele zuivering met een IBA (of bij uitzondering een gesloten opvangsysteem). De saneringsgraad toont dus het percentage inwoners van de gemeente waarvan het afvalwater in een RWZI of KWZI wordt gezuiverd OF waarvan het afvalwater via een IBA wordt behandeld (en in uitzonderlijke gevallen via een gesloten opvangsysteem wordt verzameld en later naar een zuiveringsinstallatie wordt gebracht). Zowel de saneringsgraad als de zuiveringsgraad zijn gebaseerd op de informatie uit het huidige zoneringsplan.
Voor de berekening van de saneringsgraad wordt de volgende aanname nog uitgebreid: adressen in collectief geoptimaliseerd buitengebied en centraal gebied zijn gezuiverd door collectieve zuivering (RWZI/KWZI) én adressen in Individueel te optimaliseren buitengebied – IBA/gesloten opvangsysteem (GOS) – aanwezig aanzien we als gezuiverd via individuele zuivering (IBA en GOS).
Accuraatheid
De kwaliteit van de indicator is goed. Wel is het zo dat de berekende zuiveringsgraden gebaseerd zijn op een aantal veronderstellingen, waardoor er een afwijking kan zijn van de reële situatie. Voor de berekening wordt verondersteld dat:
- wie in een straat woont met een riolering, daar ook op aangesloten is.
- wie op minder dan 100 meter van een riolering woont, daar op aangesloten is.
Vergelijkbaarheid
Vergelijkbaar over tijd, maar de vergelijkbaarheid kan beïnvloed worden door databankcorrecties (2020) en methodewijziging (sinds 2025).
Geografische vergelijkbaarheid: resultaten worden per gemeente berekend en gepubliceerd, waardoor intergemeentelijke vergelijking mogelijk is.
Referenties
Vlaamse Milieumaatschappij (VMM):