Metadata: Zorg en ondersteuning voor kinderen – alle soorten opvang
Contact organisatie entiteit
Vlaamse Overheid - netwerk Statistiek Vlaanderen
Metadatafiche laatste update
06-03-2026
Databron
Er is gebruik gemaakt van een websurvey, telefonische interviews en face-to-face interviews. Het doel van de telefonische interviews is dubbel: enerzijds de steekproefomvang vergroten, anderzijds voldoende respons realiseren bij gezinnen met een moeder van niet-Belgische origine en gezinnen in kansarmoede waarvoor vermoed wordt dat de websurvey een minder goede methode zou zijn.
Net zoals in de voorgaande jaren werd een gestratificeerde steekproef getrokken (naar provincie en leeftijd voor de websurvey en naar provincie en origine van de moeder voor de telefonische interviews) van in totaal 21 907 gezinnen wonende in het Vlaamse Gewest met kinderen die op 10 maart 2025 tussen de 3 maanden en 3 jaar oud waren. Voor het bepalen van de steekproef is vertrokken vanuit gegevens van het agentschap Opgroeien. De steekproef is groter dan in 2018, toen er ongeveer 19 000 gezinnen werden getrokken. Dat komt vooral doordat de steekproef voor de websurvey met een derde is verhoogd, om in te kunnen spelen op de verwachte lagere responsgraad. Bij het bepalen van de steekproef werd er op dezelfde manier als in 2018 rekening gehouden met de taalkennis van de gezinnen. Enkel gezinnen met voldoende kennis van het Nederlands, Frans of Engels werden bevraagd via de websurvey of werden telefonisch gecontacteerd. Voor de face-to-face afnames werden in de regel gezinnen bevraagd die onvoldoende Nederlands, Frans of Engels kenden, maar wel Turks, Berbers of Arabisch als taal dienstverlening hadden. De enige wijziging die op dit vlak is doorgevoerd, is dat er wanneer de grootte van de steekproef te dicht bij de grootte van de populatie lag ook gezinnen zijn geselecteerd waarbij tussen de moeder (of 1e ouder) en het kind Turks, Berbers of Arabisch wordt gesproken – ongeacht de taal van de dienstverlening. Net zoals in 2013 en 2018 voerde het onderzoeksbureau Ipsos de telefonische en face-to-face interviews uit.
Statistische populatie
In totaal hebben 4.114 gezinnen deelgenomen aan deze studie (een responsgraad van 19.0%, rekening houdende met dat in de telefonische en face-to-face interviews niet iedereen uit de originele steekproef is gecontacteerd). Deze responsgraad ligt heel wat lager dan in 2018 (40.3%). Dat komt vooral doordat slechts 12.8% van de gezinnen die zijn gecontacteerd voor de websurvey effectief heeft deelgenomen, ondanks een looptijd van 7 weken en het versturen van 2 reminders. De respons voor de telefonische en face-to-face interviews lag hoger. Net zoals in 2018 werd de oorspronkelijke verdeling van de verschillende deelgroepen in de populatie hersteld door middel van wegingen. Daarbij is gecorrigeerd voor de vijf provincies en de twee leeftijdsgroepen (jonger dan 30 maanden versus 30 maanden of ouder). Daarnaast is ook gewogen naar de verschillende (uitgebreide) categorieën van de origine van de moeder.
De bevraging werd georganiseerd bij gezinnen wonende in het Vlaamse Gewest met kinderen die op 10 maart 2025 tussen de 3 maanden en 3 jaar oud waren.
Variabelen
Kinderopvang voor baby’s en peuters is een verzamelterm voor verschillende mogelijkheden om kinderen die (nog) niet naar school gaan op te vangen. Daarmee worden zowel de formele opvangvormen bedoeld (opvang waarvoor een regelgeving geldig is, verzorgd wordt door professionelen en waarvoor ouders betalen) als de informele opvangvormen (gratis opvang, verzorgd door bijvoorbeeld oma/opa, buren, familie of vrienden).
Er zijn 2 soorten formele opvangvormen: de gezinsopvang (doorgaans 1 kinderbegeleider en maximaal 8 kinderen tegelijk aanwezig) en de groepsopvang (doorgaans minimaal 9 kinderen tegelijk aanwezig en meer dan 1 kinderbegeleider aanwezig). Binnen beide formele opvangvormen kan verder het onderscheid gemaakt worden tussen opvangplaatsen waarvoor de bijdrage die ouders dienen te betalen gerelateerd aan de hoogte van hun inkomen en deze die een vrij tarief hanteren.
Regelmatig gebruik in 2018 en 2025: wekelijks gebruik van opvang met als intensiteit minstens één dag 5 uur of meer (weekenddagen inbegrepen), of minstens drie dagen minder dan 5 uur (weekenddagen inbegrepen) voor niet-schoolgaande kinderen.
Beperkt gebruik: wekelijks gebruik maar niet met de intensiteit van de regelmatige gebruikers, of af en toe/maandelijks gebruik
Kansarmoede: door Kind en Gezin gedefinieerd als een duurzame toestand waarbij mensen beknot worden in hun kansen om voldoende deel te hebben aan maatschappelijk hooggewaardeerde goederen, zoals onderwijs, huisvesting en arbeid. Uit deze definitie werden 6 “selectiecriteria” afgeleid: het beschikbare maandinkomen van het gezin, de arbeidssituatie van de ouders, de opleiding van de ouders, de huisvesting, het stimulatieniveau van de kinderen en de gezondheid. Wanneer een gezin op 3 of meer van deze 6 criteria zwak scoort, wordt gesteld dat de kinderen uit dat gezin in kansarmoede leven.
Bewerkingen
De weging corrigeert voor de vijf provincies en de twee leeftijdsgroepen (jonger dan 30 maanden versus 30 maanden of ouder). Daarnaast is ook gewogen naar de verschillende (uitgebreide) categorieën van de origine van de moeder.
Accuraatheid
Er wordt gebruik gemaakt van een websurvey, telefonische interviews en face-to-face interviews. Het doel van de telefonische interviews is dubbel: enerzijds de steekproefomvang vergroten, anderzijds voldoende respons realiseren bij gezinnen met een moeder van niet-Belgische origine en gezinnen in kansarmoede.
Vergelijkbaarheid
Bij vergelijkingen over de tijd zijn er verschillende aandachtspunten. Enerzijds wijzigt het formele aanbod (in de rapporten van voor 2018 was er nog een categorie buitenschoolse opvang), daarnaast wijzigt de manier van bevragen of steekproeftrekken (bij de steekproeftrekking werden de aantallen voor de websurvey en telefonische interviews gewijzigd en werd er voor de face-to-face interviews ook gekeken naar de taal tussen moeder (of 1e ouder) en kind in plaats van enkel taal dienstverlening) en tenslotte kunnen er ook wijzigingen optreden in de vragen zelf.