Projecten die subsidies kunnen krijgen

De Europese Commissie geeft subsidies voor demonstratieprojecten gericht op:

  • innovatieve koolstofarme technologieën, processen en producten in industriële sectoren die zijn opgenomen in bijlage 1 van de EU ETS-richtlijn(opent in nieuw venster)
  • milieuveilige afvang en gebruik van CO2 (CCU)
  • milieuveilige afvang en opslag van CO2 (CCS)
  • hernieuwbare energie
  • energieopslag.

De scope van het fonds is dus ruim: er zijn weinig verdere bepalingen over het type projecten dat in aanmerking komt voor steun.

Iedereen die een demonstratieproject opzet dat binnen de scope valt, kan een subsidie aanvragen. De subsidie is dus niet beperkt tot bedrijven die onder het Europees emissiehandelssysteem (EU ETS) vallen. Ook andere bedrijven, organisaties en instellingen kunnen projecten indienen.

Voor meer informatie, raadpleeg de gedelegeerde verordening over het innovatiefonds(opent in nieuw venster) en de website van de Europese Commissie(opent in nieuw venster).

Grootte van het innovatiefonds

Het fonds wordt gevoed met:

  • de opbrengst van de veiling van 450 miljoen emissierechten binnen het EU ETS in de periode van 2020 tot 2030
  • de niet-gespendeerde fondsen van het vroegere NER-300 fonds.

Het totale beschikbare bedrag van het innovatiefonds is dus afhankelijk van de prijs bij de veiling van de emissierechten, maar er zal vermoedelijk rond de 38 miljard euro beschikbaar zijn in de periode 2020-2030.

Timing van de oproepen

De Europese Commissie zal in de periode 2020-2030 verschillende oproepen lanceren en werkt daarvoor in alle transparantie samen met de lidstaten en de sectororganisaties.

Oproep voor grootschalige projecten

De derde oproep voor grootschalige projecten (kapitaaluitgaven hoger dan 7,5 miljoen euro) is geopend op 3 november 2022, met een deadline op 16 maart 2023. De resultaten zullen vervolgens bekendgemaakt worden in het tweede kwartaal van 2023. Het totale budget van deze oproep bedraagt 3 miljard euro. De aanvraagprocedure verloopt in één fase.

De oproep voor grootschalige projecten is gepubliceerd op het webplatform ‘Funding and Tender opportunities’(opent in nieuw venster). Naast de gebruikelijke domeinen die in aanmerking komen voor het EU-innovatiefonds, focust deze oproep specifiek op:

  • innovatieve elektrificatie- en waterstoftoepassingen in de industrie

  • innovatieve cleantechproductie (zoals elektrolysers en brandstofcellen, innovatieve hernieuwbare apparatuur, energieopslag of warmtepompen voor industrieel gebruik)

  • middelgrote proefprojecten voor validatie, testen en optimaliseren van zeer innovatieve oplossingen.

Meer informatie is ook terug te vinden op de website van het EU-innovatiefonds. Op 29 en 30 november 2022 organiseert de Europese Commissie een infodag over de oproep(opent in nieuw venster).

Oproep voor kleinschalige projecten

De tweede oproep voor kleinschalige projecten (kapitaaluitgaven lager dan 7,5 miljoen euro) is geopend op 31 maart 2022, met een deadline op 31 augustus 2022. De resultaten zullen vervolgens bekendgemaakt worden in het eerste kwartaal van 2023. Het totale budget van de oproep bedraagt 100 miljoen euro. De procedure blijft ook grotendeels hetzelfde als bij de vorige oproep.

De oproep voor kleinschalige projecten is gepubliceerd op de Funding and Tenders Portal.(opent in nieuw venster) Meer informatie is ook terug te vinden op de website van het innovatiefonds. Op 6 april 2022 organiseerde de Europese Commissie een infodag over deze oproep.

Vorige oproepen

De Europese Commissie lanceerde ondertussen reeds twee oproepen voor grootschalige projecten en een oproep voor kleinschalige projecten. De meest recente informatie over deze oproepen is raadpleegbaar op de website van het EU-innovatiefonds(opent in nieuw venster).

De Europese Commissie biedt ondersteuning aan potentiële projectontwikkelaars. Zo omvat het webplatform ‘Funding & Tender Opportunities’ een ‘FAQ(opent in nieuw venster)’ en organiseerde de Europese Commissie verschillende webinars over de kerngegevens van de oproep, met een stap-voor-stap-uitleg van het aanvraagformulier en ruimte voor Q&A. De opnames van de verschillende webinars zijn beschikbaar via de website van de Europese Commissie(opent in nieuw venster), zodat iedereen ze op eigen tempo kan bekijken

De subsidies

De Europese Commissie zal subsidies verlenen tot maximaal 60 % van de relevante kosten van een project. De relevante kosten zijn de additionele kosten voor de bouw en exploitatie van de projectinstallatie gedurende tien jaar na aanvang van het project in vergelijking met een referentiescenario. De berekening is gebaseerd op een analyse van de kapitaaluitgaven en de exploitatiekosten en -baten.

De projectontwikkelaars mogen de subsidie combineren met andere complementaire (Europese) financieringsbronnen, zoals de financiering van Horizon Europe, de investeringsinstrumenten van InvestEU of de instrumenten van Connecting Europe Facility voor de uitrol van sleutelinfrastructuur.

De Europese Commissie zal de subsidies uitbetalen als een forfaitair bedrag. De contractuele documentatie zal de precieze uitbetalingsmodaliteiten vastleggen, maar de projecten kunnen tot 40 % van de subsidie (die maximaal 60 % van de relevante kosten bedraagt) ontvangen bij ‘financial close’, zonder dat daar verdere voorwaarden aan verbonden zijn.

De uitbetaling van het resterende bedrag is afhankelijk van de geverifieerde vermeden BKG-emissies tot 10 jaar na inbedrijfstelling, volgens een schema vastgelegd in de contractuele documentatie. Om het volledige subsidiebedrag te ontvangen, moeten de projecten minstens 75 % van de voorziene BKG-emissievermijding realiseren.

Aanvraag- en selectieprocedure

De aanvraag- en selectieprocedure zal aan de hand van vijf selectiecriteria verlopen:

  1. vermeden broeikasgasemissies
  2. mate van innovatie
  3. projectmaturiteit
  4. schaalbaarheid
  5. kostenefficiëntie.

Als de Europese Commissie concludeert dat een project niet aan alle selectiecriteria beantwoordt, beoordeelt zij of het project het potentieel heeft om na verdere ontwikkeling wel te beantwoorden aan alle selectiecriteria. De Europese commissie geeft bijstand aan projecten die blijken potentieel te hebben tijdens de ontwikkeling van het project (project development assistance of PDA).

De Europese Commissie consulteert de lidstaten over de lijst met geselecteerde projecten, maar de uiteindelijke beslissing over de toekenning van PDA en subsidies ligt bij de Europese Commissie zelf.

Andere relevante instrumenten

De Europese Commissie, de Europese Investeringsbank en Breakthrough Energy (fonds onder leiding van Bill Gates) hebben een nieuw partnerschap opgericht om te investeren in technologieën die bijdragen aan het klimaat: de EU-Catalyst Partnership. Dat partnerschap heeft de ambitie om tussen 2022 en 2027 820 miljoen euro te mobiliseren in de vorm van ‘blended financing’ voor klimaatprojecten in de Europese Unie.

De EU-Catalyst zal investeren in technologieën in vier sectoren:

  • schone waterstof
  • directe luchtafvang
  • duurzame luchtvaartbrandstoffen
  • langdurige energieopslag.

De EU-Catalyst heeft een oproep voor voorstellen (opent in nieuw venster)gelanceerd, die open zal blijven tot 31 december 2027. Projecten die in de eerste helft van 2023 van start willen gaan, moesten hun voorstel indienen voor 13 mei 2022. Op 25 januari 2022 organiseerde de EU-Catalyst een infosessie over deze oproep, die u kunt herbekijken.

De Europese Investeringsbank heeft daarnaast nog een nieuw instrument gelanceerd: de NER 300 financial advisory(opent in nieuw venster). Dit instrument biedt financieel advies voor innovatieve low-carbon demonstratieprojecten in de Europese Unie. Geïnteresseerde projecten kunnen zich tot eind 2023 aanbieden via mail, nl. ner300finadvisory@eib.org.

Ondersteuning van de Vlaamse overheid

De Vlaamse overheid zet in op promotie, informatieverspreiding en ondersteuning van (consortia van) bedrijven met demonstratieprojecten die in aanmerking komen voor steun van het innovatiefonds. Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), het agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO), departement Economie, Wetenschap en Innovatie werken daarvoor samen met de speerpuntclusters Catalisti, Flux50 en de Blauwe Cluster.

  • Het VEKA volgt op Europees niveau de totstandkoming van de specifieke modaliteiten van de oproepen en houdt potentiële projectontwikkelaars op de hoogte van de ontwikkelingen rond het EU-innovatiefonds, bijvoorbeeld met nieuwsbrieven.
  • VLAIO brengt zijn ervaringen inzake staatssteunregels, projectbegeleiding en communicatie in. VLAIO zal bijvoorbeeld samen met de projectontwikkelaars de mogelijkheden tot cofinanciering van de projecten onderzoeken.
  • Departement Economie, Wetenschap en Innovatie zorgt voor verduidelijking en goede afstemming met andere Europese fondsen.

Potentiële projectontwikkelaars krijgen het aanbod voor 1-op-1-begeleiding.

Schrijf u in voor de ETS-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen rond het EU-innovatiefonds.