Wat zijn F-gassen?

F-gassen is een verzamelnaam voor volgende soorten gassen: HFK’s (fluorkoolwaterstoffen), PFK’s (perfluorkoolwaterstoffen) en SF6 (zwafelhexafluoride). Ze komen vrij in de atmosfeer als gevolg van lekken in de toepassingen waar ze worden gebruikt.

HFK’s zijn verantwoordelijk voor het grootste aandeel in de uitstoot van F-gassen. Ze werden en worden voornamelijk gebruikt in toepassingen waar vroeger ozonafbrekende stoffen werden gebruikt en waarvan het gebruik gaandeweg werd verboden. Ze worden onder meer gebruikt als koelmiddel in koeltoepassingen en airconditioning, als blaasmiddel bij de productie van kunststofmaterialen en in aërosolen, en als ontvettingsmiddel. Met de afbouw en uiteindelijke stopzetting van het gebruik van ozonafbrekende stoffen, ingezet vanaf de jaren ’90, steeg gaandeweg het gebruik van deze HFK’s.

In België worden PFK’s gebruikt bij de productie van halfgeleiders en SF6 onder meer in elektrische schakelinrichtingen.

F-gassen hebben een zeer hoge GWP-waarde en hebben dus een grote (negatieve) invloed op de opwarming van de aarde. Volgende tabel toont de GWP-waardes van de belangrijkste F-gassen in vergelijking met deze van de andere beter bekende broeikasgassen:

Broeikasgassen
GWP-waarde
CO21
CH4 (methaan)25
N20 (lachgas) 298
Belangrijkste F-gassen
R410A2.088
R404A3.922
R5073.985
HFK-1253.500
HFK-134a1.430
HFK-143a4.470
HFK-152a124
HFK-227ea3.220
HFK-32675
SF622.800
C4F108.860
C6F109.300
CF47.390

Omwille van hun zeer hoge GWP-waarde worden er op mondiaal, Europees en Vlaams niveau maatregelen en initiatieven uitgewerkt die de uitstoot van deze broeikasgassen naar de atmosfeer moeten beperken en vermijden. Het beleid is gericht op:

  1. het verhogen van de lekdichtheid van de toepassingen waarin ze worden gebruikt
  2. het gebruik van dergelijke gassen te verbieden of te ontmoedigen, en het gebruik van milieuvriendelijke alternatieven te stimuleren.

Vlaams Actieplan reductie uitstoot F-gassen 2015-2020

Het actieplan geeft uitvoering aan het Vlaams Mitigatieplan 2013-2020 waar specifieke bijkomende acties voor F-gassen werden gevraagd.

Het Vlaams actieplan reductie uitstoot van F-gassen 2015-2020 (PDF bestand opent in nieuw venster):

  • zet in op verhoogde sensibilisering van de betrokken doelgroepen rond lekdicht onderhoud van koelinstallaties en de naleving van de regelgeving;
  • bevat initiatieven die de controle op de verkoop en het gebruik van F-gassen aanmoedigen;
  • besteedt aandacht aan de training van technici in het gebruik van milieuvriendelijke alternatieven;
  • beoogt bijkomende reductiemaatregelen in de chemische sector.

Het actieplan moet ervoor zorgen dat de F-gasuitstoot in het Vlaamse Gewest in 2020 nog slechts 1,8 Mton CO2-eq bedraagt. Waar mogelijk moet het ervoor zorgen dat er tegen dan zelfs bijkomende reducties worden gerealiseerd. Ook moet het de nodige stimulans, sturing en kader creëren zodat het Vlaamse Gewest haar F-gasemissies nog sterker kan reduceren (tot +/- 1 Mton CO2-eq in 2030).

Naar een duurzame koeling bij de Vlaamse overheid

De Vlaamse overheid is zelf een gebruiker van koel- en aircotoepassingen die bij lekkage F-gassen uitstoten. Aangezien de Vlaamse overheid inspanningen vraagt van alle actoren die F-gassen uitstoten, moet zij zelf ook zelf actie ondernemen.

Voor de aankopers in de Vlaamse overheid werd daarom in het kader van het Vlaams actieplan reductie uitstoot van F-gassen 2015-2020 (PDF bestand opent in nieuw venster) een fiche met duurzaamheidscriteria en aanbevelingen opgesteld die hen moet helpen om in de toekomst bij de aankoop en het onderhoud van koelinstallaties zoveel mogelijk te kiezen voor milieuvriendelijke koelmiddelen en duurzaam onderhoud van de koeltoepassingen.

Door haar aankoopgedrag te sturen naar een goed uitgebouwd circuit van leveranciers/ installateurs van milieuvriendelijke koelmiddelen kan de Vlaamse overheid andere actoren op een positieve manier beïnvloeden. Ze kan zo marktinnovatie bevorderen. Deze doelstelling sluit ook aan bij de ambitie van de Vlaamse regering om 100% duurzame overheidsopdrachten te plaatsen tegen 2020. Met duurzame overheidsopdrachten kan de Vlaamse overheid ervoor zorgen dat ze ambitieuzer is of sneller actie onderneemt dan de betreffende wetgeving voorschrijft (i.c. de Europese Verordening 517/2014 van 16 april 2014 betreffende gefluoreerde broeikasgassen). De samenwerking met andere overheidsniveaus vergroot bovendien de aankoopkracht van de overheid en versterkt zo de bedoelde marktshift.

Zoals voor andere producten werd daarom ook voor ‘aankoop/onderhoud koelinstallaties’ een productfiche opgesteld met duurzaamheidscriteria en aanbevelingen die aankopers/beheerders van koelinstallaties kunnen gebruiken bij de opmaak van bestekken.

De criteria bevatten bepalingen inzake koelkasten/diepvrieskisten, stationaire koelapparatuur, airco’s en onderhoud van koelinstallaties. Bij het opstellen en formuleren van aanbevelingen wordt rekening gehouden worden met de energie-efficiëntie van toepassingen met klimaatvriendelijke koelmiddelen.

Download de fiche ‘F-gassen’ ((opent in nieuw venster)) hier.

Inventaris uitstoot F-gassen België

In de Belgische inventaris F-gasemissies vind je:

  • de inschatting van de Belgische F-gasuitstoot sinds 1995
  • de verdeling van die uitstoot over de 3 gewesten
  • een beschrijving van hoe de inschatting werd gemaakt (methodologie).

U kunt de meest recente inventaris ‘uitstoot F-gassen’ bekijken ((opent in nieuw venster)) op de site van de Nationale Klimaatcommissie.

Green Deal Klimaatvriendelijke koeling

Met de Green Deal Klimaatvriendelijke Koeling ((opent in nieuw venster)) engageren de retail-sector, koeltechnische installatie- en onderhoudsbedrijven, leveranciers en fabrikanten van apparatuur, de sectorfederaties en de Vlaamse overheid zich om het gebruik van F-gassen als koelmiddel af te bouwen in supermarkten en voedingswinkels door in te zetten op klimaatvriendelijke koeling. Dit engagement speelt een belangrijke rol in het realiseren van de Vlaamse klimaatdoelstellingen.

Melden van mogelijke onregelmatigheden