Lokaal Energie- en Klimaatpact
Het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP) vertaalt de Europese ambitie van klimaatneutraliteit tegen 2050 naar concrete acties op het lokale niveau. Dit pact tussen de Vlaamse overheid en lokale besturen heeft doelstellingen rond vergroening, energie, mobiliteit en water. Momenteel wordt het LEKP uitgefaseerd: vanaf 1 januari 2027 houdt het op te bestaan.
279 Vlaamse steden en gemeenten engageren zich voor het LEKP 1.0. Vanaf 2022 werden de doelstellingen aangescherpt in het LEKP 2.0 en LEKP 2.1, die ondertekend werden door respectievelijk 223 en 87 lokale besturen. Lokale besturen die het pact ondertekenden, ontvingen een Vlaamse subsidie met een gemeentelijke cofinanciering van 50%.
Uitfasering van het LEKP
Vanaf 1 januari 2027 houdt het LEKP op te bestaan als subsidie-instrument en doelstellingenkader. Het opheffen van het decretaal kader gebeurt via het programmadecreet dat werd bekrachtigd door het Vlaams Parlement op 19 december 2025.
- Stap 1/12026
De subsidies van het LEKP 2.0 en 2.1 werden afgesloten met een laatste uitbetaling in mei 2025.
Vanaf 2026 zijn gemeenten niet langer verplicht om de doelstellingen van LEKP 2.0 en 2.1 na te leven. De financiering voor deze pacten is immers afgelopen.
- Stap 30/42026
De Vlaamse Regering kende een vijfde en laatste subsidie toe aan gemeenten die intekenden op LEKP 1.0. Deze middelen werden uitbetaald op 30 april 2026 en kunnen nog tot eind 2026 ingezet worden voor acties rond de LEKP-doelstellingen. De LEKP 1.0 doelstellingen blijven nog van kracht tot 1 januari 2027.
- Stap 1/92026
Het monitoringsplatform van het LEKP wordt sinds 1 mei 2026 niet meer geüpdatet, net als de monitoring via het Groenblauwpeil.
Vanaf 1 september 2026 gaat het LEKP-portaal definitief offline. Ook de LEKP-module binnen het Groenblauwpeil wordt op 1 september 2026 stopgezet. Functionaliteiten die specifiek ontwikkeld werden voor de opvolging van het LEKP zullen vanaf dan niet langer beschikbaar of raadpleegbaar zijn.
- Stap 1/12027
Het LEKP-decreet en het uitvoeringsbesluit worden opgeheven op 1 januari 2027. Dit betekent dat de ingetekende lokale besturen vanaf dan niet langer gebonden zijn aan de LEKP-doelstellingen. Het opheffen van het LEKP-doelstellingenkader heeft geen invloed op doelstellingen van andere entiteiten van de Vlaamse overheid.
- Stap 1/52027
Tegen uiterlijk 1 mei 2027 moeten lokale besturen een laatste keer hun rapportering voorleggen aan de gemeenteraad.
Die rapportering gaat over de inhoudelijke voortgang van de LEKP 1.0 doelstellingen tijdens het jaar 2026 en de financiële rapportering over de vijfde subsidieronde (uitbetaald in april 2026).
Aangezien het LEKP-portaal vanaf 1 september 2026 definitief offline gaat, zal er tijdens de laatste rapporteringsronde geen LEKP-rapport met data-updates meer zijn zoals in de vorige jaren. Het is weinig haalbaar voor lokale besturen om zelf al deze databronnen te verzamelen en verwerken. Daarom zal de laatste rapportering focussen op de financiële verantwoording.
Meer informatie over de rapporteringsprocedure volgt in het najaar van 2026.
Begeleidingstrajecten en tools
In het kader van het LEKP worden lokale besturen extra ondersteund door tools en begeleidingstrajecten. Deze projecten worden in 2026 afgerond.
Het 100 Wijken Platform begeleidt Vlaamse gemeenten om de doelstellingen uit het LEKP te realiseren op wijkniveau. Via werksessies gaan een aantal pioniers intensief aan de slag om oplossingen te zoeken voor vaak terugkerende uitdagingen. Op het jaarlijkse 100 Wijken Forum deelt het platform de inzichten en best practices.
Een consortium van 12 streekintercommunales en energiehuizen begeleidt lokale besturen bij activiteiten zoals hernieuwbare energie opwekken, energie delen, energie-efficiëntie, flexibiliteit of elektrisch laden en rijden.
De Vlaamse Regering voorziet een werkingsbudget van 3 miljoen euro tot eind 2026 voor dit partnerschap, dat gecoördineerd wordt door Intercommunale Leiedal en Vlinter (VVSG).
De TEAH werkt praktische drempels weg, heeft juridische, technische en financiële expertise en biedt pasklare voorbeeldcontracten en rekentools aan.
In samenwerking met VITO ontwikkelde de Vlaamse overheid de Wijkrenovatietool en de Woonrenovatietool. De tools ondersteunen lokale besturen en energiehuizen bij het simuleren van renovatieplannen voor gebouwen.
De wijkrenovatietool richt zich op simulaties op wijkniveau, terwijl de woonrenovatietool renovatiescenario’s voor individuele woningen aanbiedt.
Voortzetting lokaal energie- en klimaatbeleid
Het lokaal klimaatbeleid blijft cruciaal en de rol van lokale besturen bij de klimaattransitie wordt benadrukt in het Vlaams Energie- en Klimaatplan. De keuze van de Vlaamse regering om het Vlaamse klimaatbeleid richting lokale besturen meer te stroomlijnen, zorgt voor meer autonomie voor lokale besturen om het klimaatbeleid zelf in te vullen en beperkt de planlast.
Het lokaal klimaatbeleid zal in de toekomst verder ondersteund worden. Het regeerakkoord stelt dat er deze legislatuur een structureel dialoogplatform wordt opgericht. Dit moet de verkokering van het Vlaams klimaat- en energiebeleid tegengaan en bijdragen aan de samenwerking tussen Vlaanderen en de lokale besturen. Het dialoogplatform kan een kanaal zijn om drempels die lokale besturen ervaren bij de uitvoering van hun klimaatbeleid op te sporen en weg te werken. Momenteel worden verschillende pistes onderzocht om het dialoogplatform op te starten in het najaar van 2026. Meer nieuws hierover volgt.
Meer info
Heb je vragen over de voortzetting van het lokaal energie-en klimaatbeleid? Deze aanknopingspunten helpen je op weg:
- het beleid richting lokale besturen vanuit het VEKA (Vlaams Energie- en Klimaatagentschap), departement Omgeving en de VMM (Vlaamse Milieumaatschappij).
- het Europese burgemeestersconvenant
- Netwerk Klimaat van de VVSG (Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten) en de praktijkendatabank
- klimaatdata op Provincies in cijfers en het Klimaatportaal van de VMM.
- Terra, de patrimonium- en energiedatabank Vlaanderen van het VEB (Vlaams Energiebedrijf).