Deze informatie is voor basis- en secundair onderwijs, deeltijds kunstonderwijs, CLB’s, leersteuncentra, volwassenenonderwijs en hoger onderwijs.

De meeste informatie is gericht op het basis- en secundair onderwijs.

Een leermiddel ondersteunt het leren van leerlingen (of studenten of cursisten). Een leermiddel wordt gebruikt:

• In een formele lessituatie
• In of buiten de onderwijsinstelling
• Om een lerende kennis en vaardigheden bij te brengen.

Verschillende materialen

• Papieren leermiddelen, zoals (hand)boeken, werkboeken, oefenblaadjes…
• Digitale leermiddelen, zoals online leerplatformen, instructievideo’s, oefenwebsites, virtuele leeromgevingen…
• Andere materialen, zoals bijvoorbeeld een wereldbol in de les aardrijkskunde, een wandplaat met de volgorde van wiskundige bewerkingen, een kamishibai tijdens de les Nederlands...

Kwaliteitscriteria

Kwaliteitslabel voor leermiddelen

Vanaf 2026 reikt Leerpunt een kwaliteitslabel (opent in nieuw venster)uit aan kwaliteitsvolle leermiddelen. Alleen leermiddelen die succesvol een officiële beoordelingsprocedure doorlopen, krijgen het label. Het kwaliteitslabel geeft aan dat de leermiddelen voldoen aan de criteria van het wetenschappelijk onderbouwde kwaliteitskader voor leermiddelen(opent in nieuw venster).

Als je zelf leermiddelen wil maken of de kwaliteit van andere gebruikte leermiddelen wil inschatten, gebruik dan de quickscan(opent in nieuw venster). Via praktijkgerichte vragen kom je te weten wat de sterktes zijn van je leermiddel en waar je de kwaliteit kan verhogen.

Onderzoek naar effectieve leermiddelen

Het onderzoek ‘Wijze lessen voor het ontwikkelen, kiezen en gebruiken van leermiddelen in het leerplichtonderwijs’ (2022)(opent in nieuw venster) ging op zoek naar wat de kenmerken(PDF bestand opent in nieuw venster) zijn van een kwalitatief leermiddel en goot die ook in steekkaarten(PDF bestand opent in nieuw venster). Bekijk ook de handleiding.(PDF bestand opent in nieuw venster)

De Kwaliteitsalliantie

Educatieve uitgeverijen, onderwijsverstrekkers en een reeks andere partners verenigden zich in een ‘Kwaliteitsalliantie’. De leden van die Kwaliteitsalliantie zijn het eens over kwaliteitscriteria waaraan lesmateriaal afgetoetst kan worden. Lees er meer over in het rapport ‘Naar een kwaliteitsalliantie’.

Aansluiten bij onderwijsdoelen en leerplannen

Door het grondwettelijke principe van vrijheid van onderwijs kunnen onderwijsinstellingen werken met een grote autonomie. Ook de keuze voor leermiddelen hoort daarbij.

Leerstof is altijd een combinatie van:

• Onderwijsdoelen door de overheid opgelegd (het minimum). Ze bevatten de competenties, eindtermen en minimumdoelen die leerlingen, cursisten en studenten individueel of collectief moeten behalen.
• Aanvullende doelen die door de onderwijsverstrekkers en de onderwijsinstelling zelf worden ingevuld.

Leermiddelen moeten aansluiten bij de onderwijsdoelen en leerplannen. Hoe onderwijsinstellingen dit didactisch vormgeven en met welke leermiddelen, behoort tot hun pedagogische vrijheid.

Verwante pagina’s

• Projecten in het onderwijs
• Wedstrijden en olympiades