Een leermiddel ondersteunt het leren. Het moet aansluiten bij de onderwijsdoelen, en voldoen aan een aantal kwaliteitscriteria. Leraren en organisaties kunnen leermiddelen vinden en delen via KlasCement.
Voor wie?
Deze informatie is voor basis- en secundair onderwijs, deeltijds kunstonderwijs, CLB’s, leersteuncentra, onderwijsinternaten, volwassenenonderwijs en hoger onderwijs.
De meeste informatie is gericht op het basis- en secundair onderwijs.
Wat is een leermiddel?
Een leermiddel ondersteunt het leren van leerlingen (of studenten of cursisten). Een leermiddel wordt gebruikt:
- In een formele lessituatie
- In of buiten de onderwijsinstelling
- Om een lerende kennis en vaardigheden bij te brengen.
Verschillende materialen
- Papieren leermiddelen, zoals (hand)boeken, werkboeken, oefenblaadjes…
- Digitale leermiddelen, zoals online leerplatformen, instructievideo’s, oefenwebsites, virtuele leeromgevingen…
- Andere materialen, zoals bijvoorbeeld een wereldbol in de les aardrijkskunde, een wandplaat met de volgorde van wiskundige bewerkingen, een kamishibai tijdens de les Nederlands
Handleiding bij een kader voor didactische kwaliteit van leermiddelen(PDF bestand opent in nieuw venster), p. 7 (pdf, 108 p.) (3,3 MB)
Waaraan moeten leermiddelen voldoen?
Kwaliteitscriteria
Leerpunt werkt aan een kwaliteitslabel voor leermiddelen.
Het onderzoek ‘Wijze lessen voor het ontwikkelen, kiezen en gebruiken van leermiddelen in het leerplichtonderwijs’ (2022)(opent in nieuw venster) ging op zoek naar wat de kenmerken zijn van een kwalitatief leermiddel. Het leidde ook tot een aantal instrumenten:
- Kader voor de didactische kwaliteit van leermiddelen(PDF bestand opent in nieuw venster) en de handleiding bij het kader(PDF bestand opent in nieuw venster)
- Steekkaarten(PDF bestand opent in nieuw venster)
Zo weet je waarop je kan letten als je een leermiddel kiest.
Educatieve uitgeverijen, onderwijsverstrekkers en een reeks andere partners verenigden zich in een ‘Kwaliteitsalliantie’. De leden van die Kwaliteitsalliantie zijn het eens over kwaliteitscriteria waaraan lesmateriaal afgetoetst kan worden. Lees er meer over in het rapport ‘Naar een kwaliteitsalliantie’.
Aansluiten bij onderwijsdoelen en leerplannen
Door het grondwettelijke principe van vrijheid van onderwijs kunnen onderwijsinstellingen werken met een grote autonomie. Ook de keuze voor leermiddelen hoort daarbij.
Leerstof is altijd een combinatie van:
- Onderwijsdoelen door de overheid opgelegd (het minimum). Ze bevatten de competenties, eindtermen en minimumdoelen die leerlingen, cursisten en studenten individueel of collectief moeten behalen.
- Aanvullende doelen die door de onderwijsverstrekkers en de onderwijsinstelling zelf worden ingevuld.
Leermiddelen moeten aansluiten bij de onderwijsdoelen en leerplannen. Hoe onderwijsinstellingen dit didactisch vormgeven en met welke leermiddelen, behoort tot hun pedagogische vrijheid.
KlasCement
Op KlasCement delen onderwijsprofessionals en organisaties lesmateriaal zoals downloadbare documenten, apps, video’s en interactieve oefeningen. Je vindt er ook nascholingen, uitstappen, onderzoek en ontleenbaar materiaal.
Ontdek er ook de themapagina’s en samenwerkingen met andere organisaties zoals het Archief voor Onderwijs, talenplatformen, VRT,…
Je moet je registreren om KlasCement te gebruiken. Dat is gratis.
Specifieke onderwijsbehoeften
Speciale onderwijsleermiddelen helpen leerlingen, cursisten en studenten met een functiebeperking de les te volgen in de klas.
Digitale leermiddelen en ICT in de klas
Hoe gebruik je ICT in de klas? Wat is LeerID? . Hoe organiseer je onderwijs op afstand, en kan je digitaal toetsen?
Elke school heeft toegang nodig tot kwaliteitsvolle en innovatieve leermiddelen en leerplatformen.
Artificiële intelligentie (AI) is als nieuwe technologie aan zijn opmars bezig in het onderwijs.
Wat is artificiële intelligentie, en hoe gebruik je het in de klas? Ontdek het op KlasCement.
Ontdek op Klascement de ICT-eindtermen voor lager en secundair onderwijs
Bekijk leermiddelen met XR op KlasCement
Lees meer over XR en immersieve technologie op Kennisnet.nl
Om de ICT-competenties van onderwijzend en bestuurspersoneel te versterken.
Leermiddelen voor specifieke thema's
Leermiddelen voor specifieke thema’s richten zich op een of meerdere competenties, onderwijsdoelen of vakken.