Zo houd je je ICT-beleid levend
Veel scholen hebben een ICT-beleidsplan, maar ze voeren het niet allemaal tot op de klasvloer uit. Daarom gaat dit artikel over wat je na de ontwikkeling van je plan kan doen om het ook zinvol te maken: je plan dynamisch en cyclisch opvolgen en durven te schrappen wat niet (meer) werkt.
Je plan is de start van je ICT-beleid, niet het einde
Heb je je plan al naast de overzichtslijst van Pictos gelegd? Dan heb je een perfect zicht op de status van je plan, de sterktes en de blinde vlekken die er in zitten. Met dit artikel ga je verder waar die check stopt.
De verplichting van het Digiplan om een ICT-beleidsplan te ontwikkelen, zette je school in beweging. Vaak is die ontwikkeling een sprint. Maar die verplichting heeft weinig effect op wat er na je plan komt: een duurloop die je jaren kan volhouden. In een rustig tempo werk je je plan verder uit, voer je het uit, volg je het op en stuur je het bij. Want dat is net de meerwaarde van je plan: wat je er elk moment mee doet om je onderwijs te verbeteren.
De echte vraag is dus niet: is je plan klaar? Wel: blijft je plan leven?
Weinig scholen houden hun plan actueel
De cijfers zijn duidelijk. Uit MICTIVO 4 bleek: in 2023 hadden ongeveer 7 op de 10 scholen een ICT-beleidsplan. Maar onderzoek van het Rekenhof liet zien: in maar 40% van de scholen was dat plan up-to-date.
De deadline dwingt scholen om een plan op te stellen. Dat eerste cijfer zal door de verplichting dus de hoogte in schieten. Maar dat is geen garantie dat scholen hun plan ook levend houden en dat ook het tweede cijfer dus omhoog zal gaan.
Dat verschil tussen je plan opstellen en levend houden is nochtans geen detail. Als je plan niet met je school meegroeit, loopt het achter op de realiteit in je school: nieuwe toestellen, nieuwe afspraken en nieuwe vragen van je leraren. Met je statische plan beschrijf je dan een versie van je school die niet meer bestaat.
In veel scholen valt het plan stil
Waarom een plan stilvalt zodra het af is? We zien 3 patronen vaak terugkomen.
Je plan verdwijnt uit beeld
Na de drukte van de ontwikkeling bewaar je het op een gedeelde schijf of in een vergeten map en haal je het niet meer boven als je keuzes moet maken. Tegen de tijd dat iemand dat wel doet, is een deel van je plan al achterhaald. Want een plan dat uit beeld verdwijnt, geeft geen richting meer.
Je plan en de praktijk groeien uit elkaar
Je voert de acties van je plan uit. Maar omdat je de effecten daarvan zelden meet, blijven ze onzichtbaar. Het Rekenhof zag bijvoorbeeld dat scholen het gebruik van digitale middelen wel aanmoedigen, maar bijna niet weten welke daarvan in de les gebruikt worden. Zo blijft je plan een ambitie op papier.
Het einde van de ontwikkeling voelt aan als een finish
Je plan is af, dus is het klaar. Je verschuift je aandacht meteen naar het volgende dossier. Maar voor een ICT-beleidsplan betekent ‘af’ niet ‘afgewerkt’, wél ‘klaar om mee te werken’.
Geef je plan een ritme
Je plan blijft leven als je het op vaste momenten opnieuw vastpakt. Niet met een aparte aanpak waarbij je alleen je ICT-coördinator of ICT-team betrekt. Want dan stapelen de druk en de planlast zich op. Wel door in te haken op wat al bestaat.
Waarschijnlijk werk je al cyclisch aan de kwaliteit van je onderwijs, want het referentiekader voor onderwijskwaliteit verwacht dat je je werking regelmatig plant, uitvoert, bijstuurt en verankert.
Hang je ICT-beleidsplan daarom vast aan die cyclus en de overlegmomenten van je directieteam, vakgroepen of ICT-werkgroep. Zet het enkele keren per jaar op de agenda, of telkens als er een beslissing genomen moet worden die digitale impact heeft.
Een jaarritme kan er zo uitzien:
| Moment | Wat doe je? | Resultaat |
|---|---|---|
| Juni - september | Prioriteiten kiezen en delen met je team | 3 tot 5 keuzes |
| November | Nagaan wat al loopt en wat wringt | Acties in kaart brengen |
| Februari | Leren uit de praktijk en bijsturen | Acties aanpassen of schrappen |
| Mei | Evalueren, verankeren en nieuwe prioriteiten vastleggen | Geactualiseerd plan |
Bij de eindevaluatie in mei helpt het om je plan eens tegen het licht te houden. Het ‘Vier in balans’-model is daarvoor handig: klopt het evenwicht nog tussen je visie, de deskundigheid van je team, je digitale leermateriaal en je infrastructuur? Vaak valt een ICT-beleidsplan stil omdat de infrastructuur groter wordt dan de andere delen.
Begin klein, leer snel
Cyclisch werken hoeft niet zwaar te zijn. De kunst is om klein te beginnen in plaats van meteen alle registers open te trekken. Want een groot plan dat je in 1 keer uitrolt, kan je moeilijk bijsturen als het niet werkt.
De PDCA-cirkel ken je waarschijnlijk al. De PDSA-cirkel is een variant en vervangt de check door study. Die cirkel legt de nadruk op leren.
Plan: bepaal een doel en werk een aanpak uit.
Do: probeer het en test de aanpak in de praktijk.
Study: bestudeer wat er gebeurt, evalueer wat werkt en wat niet.
Act: veranker, stuur bij en verbeter indien nodig.
Het is de ideale aanpak om te beginnen: je legt de focus op een actiepunt of element uit je plan, test het kleinschalig en leert ervan. Pas daarna beslis je of je het breder uitrolt.
Met 4 vragen houd je zo’n startcyclus hanteerbaar:
- Stap 1
Wat willen we concreet verbeteren?
- Stap 2
Hoe merken we dat het beter gaat?
- Stap 3
Wat testen we eerst klein?
- Stap 4
Wat leren we en passen we aan?
Een nieuwe afspraak hoef je trouwens niet altijd groot of formeel op te volgen. Enkele korte vragen tijdens een teammoment volstaan vaak: wat werkt, wat wringt, wat houden we vast? Een eenvoudige opvolgtabel kan je daarbij helpen, zolang die geen extra administratie vraagt.
Kiezen is niet altijd verliezen
Een levend plan groeit niet alleen. Je snoeit het ook. Het stopt ook niet na 1 cyclus, want op het einde van elke cyclus heb je 3 keuzes:
Keuze 1 | Je verankert wat werkt. |
| Keuze 2 | Je stuurt bij wat anders kan. |
| Keuze 3 | Je stopt wat niet meer past. |
Veel scholen vergeten die derde keuze. Nochtans is dat de belangrijkste: zonder stopregels stapelen acties zich op tot je plan zo zwaar wordt dat het automatisch stilvalt.
Verankeren is daarbij niet hetzelfde als bewaren. Je verankert pas iets als het zichtbaar wordt in je afspraken, routines en gedrag. Niet als het ergens in een document staat.
Stoppen is ook geen mislukking of gefaald experiment. Een tool of afspraak die geen meerwaarde meer heeft, mag weg. Ook al staat die nog in je plan. Denk bijvoorbeeld aan die tool die je 3 jaar geleden invoerde en die nu nog amper gebruikt wordt. Of die afspraak die nooit van de grond kwam. Door die bewust te stoppen, maak je ruimte, tijd en aandacht vrij voor wat wél werkt.
Een actueel plan = een levend beleid
Je ICT-beleidsplan up-to-date houden? Dat voelt soms aan als planlast waar geen einde aan komt. Maar het is het tegenovergestelde. Door de keuzes die je elk schooljaar maakt, bijstuurt en durft los te laten, zorg je ervoor dat je je ICT-beleid ook echt uitvoert.
Samengevat
Je houdt je ICT-beleid levend door:
Je plan aan je bestaande overleg-en kwaliteitscyclus te koppelen, niet aan een aparte aanpak
Met 3 tot 5 prioriteiten per schooljaar te werken
Klein te testen, te leren en pas daarna breder uit te rollen
Op het einde van elke cyclus bewust te kiezen voor verankeren, bijsturen of stoppen
Daar heb je geen lijvig document voor nodig. Wat telt, is dat je je keuzes opvolgt en ze durft bij te sturen en te stoppen.
Kunnen we je helpen?
Foutje gezien? Een link die niet werkt? Laat het ons weten!
Krijg je graag ergens meer informatie over? We bekijken je vraag en zien wat we kunnen doen.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
Blijf je graag op de hoogte van de laatste nieuwtjes? Schrijf je dan nu in voor onze maandelijkse nieuwsbrief.
Tools
