Search
Indicators
Back to overview
Piekmoment stuifmeelproductie bij berk en grassen
Publicatiedatum: 25/03/2026
De trend van het piekmoment van de berk en grassen toont een significante vervroeging over de jaren heen. Het piekmoment van berkenstuifmeel vervroegt elke 10 jaar met 3.39 (2.99; 3.78) dagen. Het piekmoment van grassenstuifmeel vervroegt elke 10 jaar met 2.04 (1.57; 2.50) dagen. Ook in 2025 was er een vervroeging in lijn met de piekmomenten van de laatste decennia.
Figuur 1: evolutie van het piekmoment van berkenstuifmeel. De lijn toont de gemodelleerde trend met daarrond het 90% geloofwaardigheidsinterval (CI).
Figuur 2: evolutie van het piekmoment van grassenstuifmeel.De lijn toont de gemodelleerde trend met daarrond het 90% geloofwaardigheidsinterval (CI).
Definitie
Deze indicator toont de evolutie van het piekmoment van de stuifmeelproductie van berk en diverse grassoorten.
Bespreking
Sinds 1974 meet het Belgisch aerobiologisch surveillance netwerk (AirAllergy) in Elsene de concentratie stuifmeel van berk en diverse grassen in de lucht. De datum waarop de stuifmeelconcentratie de hoogste waarde bereikt (= piekmoment), kan sterk variëren van jaar tot jaar. De trendlijn van het piekmoment toont zowel voor berk als voor grassen een significante vervroeging over de jaren heen. In de periode 1975-1985 situeerde de piek voor berk zich rond 21 april, terwijl die in de periode 2010-2024 meer dan tien dagen vroeger ligt (Figuur 1). Ook in 2025 zette deze vervroeging zich verder, met een piekdatum van 5 april. Een gelijkaardig patroon wordt waargenomen bij grassen, waar de trend in de periode 2010-2024 rond 6 juni ligt, of bijna tien dagen vroeger dan in de periode 1975-1985 (Figuur 2). Met een piekmoment op 31 mei volgt 2025 goed de trend van de voorbije jaren. Er werd een stijging vastgesteld van de dagelijkse pollenconcentraties van diverse bomen en grassen. Deze trend blijkt gecorreleerd te zijn met een graduele verandering van meteorologische parameters zoals temperatuur, straling, vochtigheid en regenval. Hoewel deze taxonspecifieke gevoeligheid voor klimaatverandering mogelijk vermengd is met andere factoren zoals luchtvervuiling, biogeochemische aspecten en landgebruik (Bruffaerts e.a. 2018) zijn de vervroeging en de stijging in pollenconcentratie in overeenstemming met de trend op andere locaties in het noordelijk halfrond (Ziska e.a. 2019).
De verandering van het tijdstip van bloeien van graslandsoorten heeft ook impact op de biodiversiteit. Sherry e.a. (2007) rapporteerden dat soorten die bloeien voor de zomerpiek hun bloei- en vruchtperiode naar voor schuiven, terwijl de soorten die na de zomerpiek bloeien hun fenologische activiteiten naar achter schuiven. Door deze verschuivingen ontstaat er een periode in het midden van het seizoen waar er geen of slechts weinig bloemen en vruchten voorhanden zijn. Dat kan belangrijke implicaties hebben voor soorten, zoals bloembestuivers, die daarvan afhankelijk zijn (Burkle en Alarc’on 2011).
Soortspecifieke reacties op klimaatwijziging kunnen eveneens leiden tot een veranderde soortensamenstelling en structuur van de graslandgemeenschap (Jones 1997).
Referenties
Bruffaerts, Nicolas, T De Smedt, A Delcloo, K Simons, L Hoebeke, C
Verstraeten, A Van Nieuwenhuyse, A Packeu, en Marijke Hendrickx. 2018.
‘Comparative Long-Term Trend Analysis of Daily Weather
Conditions with Daily Pollen Concentrations in Brussels,
Belgium’. International Journal of
Biometeorology 62: 483–91.
Burkle, L A, en R Alarc’on. 2011. ‘The Future of PlantPollinator
Diversity: Understanding Interaction Networks across
Time, Space, and Global Change’. American Journal of
Botany 98: 528–38.
Jones, M. B. 1997. ‘Climate Change: Implications and Role of
Grasslands’. In Proceedings XVIII IGC 1997 Winnipeg,
Manitoba. Proceeding International Grassland Congress.
Sherry, Rebecca A., Xuhui Zhou, Shiliang Gu, John A. Arnone, David S.
Schimel, Paul S. Verburg, Linda L. Wallace, en Yiqi Luo. 2007.
‘Divergence of reproductive phenology under climate
warming’. Proceedings of the National Academy of
Sciences 104 (1): 198–202. https://doi.org/10.1073/pnas.0605642104.
Meer weten?
Metadata over Piekmoment stuifmeelproductie bij berk en grassen
Publicatiedatum: 25/03/2026
Technische informatie
- Periodiciteit: jaarlijks
- Volgende update: maart 2027
- Databereik: 1974-2025
Databron
- Producent: Sciensano
- Dataset: zie https://www.airallergy.be
- Gegevensinzameling: De pollen worden verzameld via Hirst-type sampling waarbij 1 m3 lucht per dag bemonsterd wordt. Het meettoestel staat op het dak van het wetenschappelijk instituut Sciensano te Elsene, 16 m boven de grond. Meeteenheid: totaal aantal korrels verzameld in een week (7 m3 lucht).
Berekeningswijze
Het piekmoment van het stuifmeel is gegeven als het dagnummer. We fitten een lineaire trend van het dagnummer i.f.v. het jaartal. Hierbij veronderstellen we dat waarden een Gaussianse verdeling volgen.
Dit model geeft de gemiddelde jaarlijkse verschuiving in het piekmoment. Om het effect duidelijker te maken, drukken we de verschuiving uit over een periode van tien jaar. Naast de schatting van de verschuiving geven we tevens het 90% betrouwbaarheidsinterval.
Opmerkingen bij de gegevenskwaliteit en betrouwbaarheid
Er kan niet gegarandeerd worden dat in de periode 1974-1981 (in het begin van de activiteiten van het aerobiologisch surveillance netwerk in Europa) de meetmethode volledig volgens de standaarden van die tijd verliep. Sinds 1982 gebeurt de gegevensverzameling wel op gestandaardiseerde wijze, met kwaliteitscontrole van de gegevens.
Download
Broncode indicator: stuifmeel.Rmd
Broncode metadata: metadata.Rmd
| Beschrijving | Gegevens | Metadata |
|---|---|---|
| Ruwe gegevens | stuifmeel.csv | stuifmeel.yml |
| Gegevens grafiek | stuifmeel_grafiek.csv | stuifmeel_grafiek.yml |