Het Vlaams Biodiversiteitsportaal: de 10 troeven
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal is te vinden op https://natuurdata.inbo.be/. We zetten hieronder de belangrijkste troeven van het portaal uiteen.
Voor meer informatie kan u contact opnemen met Dimitri Brosens, projectcoördinator.
1. De rijkste databank voor beleid, wetenschap en het grote publiek
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal is dé centrale plek waar kennis over onze natuur samenkomt. Van wetenschappers tot beleidsmedewerkers en natuurlijk nieuwsgierige natuurliefhebbers — iedereen vindt in dit portaal betrouwbare gegevens over soorten en hun verspreiding in Vlaanderen, of net iets daarbuiten.
Het portaal is niet bedoeld om waarnemingen in te voeren, maar om ze samen te brengen, te controleren en te verrijken. Blijf dus vooral je data invoeren in waarnemingen of iNaturalist, wij zorgen ervoor dat jouw data samen worden gebracht met data afkomstig van wetenschappelijke studies, monitoringsprojecten of museumcollecties.
Het portaal biedt ondertussen toegang tot een indrukwekkende verzameling van meer dan 250 datasets. Van meetnetten tot habitatinformatie, en van soortenlijsten tot faunabeheerdata — alle gegevens werden verzameld op één plek. Zo heb je een ongeëvenaarde rijkdom aan informatie binnen handbereik, klaar om te verkennen, analyseren of gebruiken voor onderzoek en beleid.
2. Goede analyses, eenvoudig te maken
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal biedt kant-en-klare analysemogelijkheden die iedereen kan gebruiken. Beleidsmakers, onderzoekers en beheerders kunnen met enkele klikken trends ontdekken, kaarten genereren en patronen zichtbaar maken. Ondermeer dankzij de vooruitstrevende gebiedsanalyse — het zogenaamde Area Report — krijg je in één oogopslag een volledig beeld van de biodiversiteit in een gekozen gebied.
Met een paar kliks achterhaal je bijvoorbeeld hoeveel soorten amfibieën, hoeveel uitheemse invasieve soorten en hoeveel bedreigde soorten voorkomen nabij het Stappersven in de Kalmthoutse Heide. Op die manier krijg je snel een totaalplaatje van de biodiversiteit in een gebied, of een zogenaamd ‘area report’.”
3. Historische waarnemingen op een gecentraliseerde plaats
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal brengt historische waarnemingen samen uit talloze bronnen, soms tot eeuwen terug. Die rijke geschiedenis maakt het mogelijk om te zien hoe soorten evolueren, verdwijnen of terugkeren. Dankzij deze centrale databank kunnen we het verleden, heden en de toekomst van onze biodiversiteit beter begrijpen.
Wist je dat de eerste waarnemingen in het portaal al dateren van het jaar 1500?
In 1803 was er voor het eerst een beduidend aantal waarnemingen. 505 soorten, voornamelijk planten, werden toen netjes genoteerd. Voor de periode 1800-1900 hebben we meer dan 233.976 waarnemingen of records.
4. Essentieel in het kader van de Natuurherstelwet
Met de Europese Natuurherstelwet in aantocht is betrouwbare data belangrijker dan ooit. Het Vlaams Biodiversiteitsportaal biedt de wetenschappelijke basis om herstelmaatregelen te plannen, op te volgen en te evalueren. Hier vind je de data die natuurherstel in Vlaanderen meetbaar en controleerbaar maken. Dankzij deze databank kan je achterhalen welke planten vroeger in een bepaald gebied welig tierden. Die kunnen dus een ijkpunt vormen voor huidig natuurherstel.
5. Open en downloadbare data
Transparantie is de kern van het Vlaams Biodiversiteitsportaal. Alle beschikbare data zijn open, vrij toegankelijk en eenvoudig te downloaden via GBIF.org. The Global Biodiversity Information Facility, een internationaal initiatief met als doel biodiversiteitsdata vrij toegankelijk en bruikbaar te maken.
Zowel onderzoekers, burgers en organisaties kunnen ermee aan de slag voor analyses, beleid of educatie. Het portaal zet in op open data en ontsluiting van kennis. We zorgen er daarbij echter wel voor dat de meest bedreigde soorten hun exacte locatie niet prijsgeven. Die details zijn voorbehouden voor de specialisten.
6. Waardevolle INBO-data
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal bevat niet alleen citizen science waarnemingen, maar ook waardevolle wetenschappelijke gegevens, zoals INBO-data over bijvoorbeeld broedvogeltrends, faunabeheerinformatie, de florabank en meetnetten. Die integratie zorgt voor een volledig beeld van de biodiversiteit in Vlaanderen, wetenschappelijk onderbouwd én actueel.
Stel dat je wil achterhalen hoe het met de kievit in Vlaanderen gesteld is, dan biedt het portaal in één oogopslag trends, verspreiding en populatieveranderingen. De data uit de Algemene Broedvogelmonitoring, verkregen door 1200 meetpunten over heel Vlaanderen op te volgen, biedt een accuraat en wetenschappelijk onderbouwd antwoord op jouw vragen over de kievit.
Ook op vragen over invasieve uitheemse soorten biedt het portaal een antwoord. Hoe snel rukken stierkikkers op in Vlaanderen? Met een paar kliks biedt het portaal een antwoord op je vragen, gebruikmakend van waardevolle INBO-data.
7. Relevant en automatisch aangevuld
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal groeit elke dag. Nieuwe gegevens uit databanken, onderzoeksprojecten en meetnetten worden automatisch toegevoegd en verwerkt. Zo blijft het platform relevant en heb je altijd toegang tot recente biodiversiteitsinformatie in Vlaanderen.
De meest recente data halen we uit INaturalist, een citizen science app waar waarnemingen door middel van foto’s worden gepost en gevalideerd.
Een andere interessante dataset die we onlangs toevoegden, is eDNA data van vleermuizen. Omdat vleermuizen niet zo gemakkelijk te zien zijn, analyseerden we hun keutels. Dit heeft geleid tot een dataset met meer dan 800 vleermuiswaarnemingen in oude zolders, kerken en andere monumentale gebouwen. Zo hebben beleidsmedewerkers, mensen van monumentenzorg of anderen direct de informatie waar ze rekening mee moeten houden bij het ontwikkelen van nieuwe projecten.
8. De brug tussen data, beheer en beleid
Het Vlaams Biodiversiteitsportaal vertaalt biodiversiteitsgegevens naar bruikbare informatie voor beleid en beheer. Kaarten, trends en indicatoren maken het eenvoudiger om gefundeerde beslissingen te nemen. Zo vormt het portaal de schakel tussen wetenschap, terreinpraktijk en beleidsmakers.
Een concreet voorbeeld is de grote modderkruiper, een in Vlaanderen bedreigde vissoort die vooral voorkomt in overstromingsgebieden. Plaatsen waar de grote modderkruiper werd geobserveerd zijn van belang voor de terreinbeheerder omdat die de beheerpraktijken kan aanpassen aan wat deze vissoort concreet nodig heeft.
9. Ontdek de natuur in jouw buurt
Via het Vlaams Biodiversiteitsportaal kan iedereen zien welke soorten in zijn of haar omgeving voorkomen. Of je nu onderzoeker, beleidsmaker of natuurliefhebber bent: één klik en je krijgt een rijk beeld van de biodiversiteit dichtbij jou. Sterker nog, met één extra klik zie je zelfs meteen welke invasieve exoten of beschermde dieren bij jou om de hoek leven.
10. Duiding bij elke soort
Elke waarneming in het Vlaams Biodiversiteitsportaal is veel meer dan een punt op een kaart. Met één klik ontdek je waar, wanneer en door wie een soort werd gezien, welke habitat erbij hoort, en hoe deze waarneming past in bredere trends. Zo krijg je context, inzicht én verhalen achter elke observatie — precies wat je nodig hebt om de natuur echt te begrijpen.
Laat ons als voorbeeld de bever nemen. In het portaal krijg je direct de informatie die je wilt: wat is een bever, waar komt hij voor of zou hij voor moeten komen? En sterker nog, waar is hij effectief gezien?
We weten dat het goed gaat met de bever in Vlaanderen, en dat zie je meteen op de kaart. Wist je trouwens dat bevers het meest opgemerkt worden door rattenvangers?
Het dier wordt beschouwd als kwetsbaar in Vlaanderen, maar wordt wereldwijd door IUCN gecatalogiseerd als niet bedreigd.
Verder komen we ook te weten dat de bever beschouwd wordt als een prioritaire soort in Vlaanderen, in het soortenbesluit staat en vermeld wordt in de Bern Convention over het behoud van Europese soorten en hun natuurlijke habitats. Hierdoor zijn we in Vlaanderen verplicht om de soort te beschermen.