Definitie

De indicator toont het aantal soorten van Europees belang in Vlaanderen met een gunstige, matig of zeer ongunstige of onbekende staat van instandhouding en de trend over de laatste 12 jaar. De trend kan vooruitgaan, stabiel blijven, achteruitgaan of onbekend zijn. De staat van instandhouding wordt bepaald op basis van de actuele toestand en trend in het verspreidingsareaal en de populatieomvang, de actuele toestand van het leefgebied en de toekomstverwachting van de soort.

Bespreking

De Europese Habitatrichtlijn heeft het behoud van de biodiversiteit tot doel door de bescherming van bepaalde habitats en wilde fauna en flora in Europa. Het gaat om habitats en soorten die Europees van belang zijn. Voor deze habitats en soorten moet gestreefd worden naar een gunstige ‘staat van instandhouding’. In de bijlagen van de richtlijn staat over welke habitats en soorten het gaat en wat de lidstaten moeten doen om die te beschermen. Elke zes jaar moeten de lidstaten aan de Europese Commissie rapporteren over de staat van instandhouding van de habitats en soorten van Europees belang die per biogeografische regio op hun grondgebied voorkomen. Deze indicator toont de globale resultaten van de soorten van Europees belang.

Van Landuyt e.a. (2025) beoordeelden de staat van instandhouding en trend van 70 plant- en diersoorten van Europees belang in Vlaanderen. Dat is één meer dan bij de rapportage in 2019. Lynx valt van de lijst omdat die niet meer waargenomen werd in Vlaanderen. De medicinale bloedzuiger en het Cottus gobio complex (rivierdonderpad/beekdonderpad) zijn erbij gekomen.

Achttien soorten verkeren in een gunstige staat van instandhouding (zie figuur 1). Achttien soorten kregen een matig ongunstige en 29 een zeer ongunstige score. Van vijf soorten is de toestand ongekend omdat er te weinig gegevens over zijn.

Van de 18 soorten in een gunstige staat van instandhouding zijn er 11 soorten die het beter doen dan bij de vorige rapportage en zeven die stabiel blijven. De toestand van elf van de 47 soorten die in Vlaanderen in een ongunstige toestand verkeren, gaat erop vooruit sinds de vorige rapportage. Van twintig en zeven soorten is de trend respectievelijk stabiel en onbekend (zie figuur 1). Negen soorten gaan verder achteruit: bastaardkikker, heikikker, knoflookpad, poelkikker, gevlekte witsnuitlibel, rivierdonderpad, bunzing, hamster en meervleermuis.

Het uiteindelijke doel van de Habitatrichtlijn om alle habitats en soorten van Europees belang in een gunstige staat van instandhouding te brengen, is nog niet in zicht. Hoewel de toestand van heel wat soorten de laatste twaalf jaren verbeterd is dankzij herstel- en beheermaatregelen, verkeert het overgrote deel nog steeds in een (zeer) ongunstige toestand. Bovendien gaan negen soorten er nog steeds op achteruit. De doelstelling uit de afgelopen Europese biodiversiteitsstrategie en het daaraan gekoppelde Vlaamse doel om verdere achteruitgang van habitats en soorten die onder de Habitatrichtlijn vallen tegen 2020 te stoppen, zijn bijgevolg niet gehaald.