NID4BirdLIFE (EVINBO)

Details

In 2024 is Netbeheerder Elia gestart met de bouw van het offshore energie-eiland “Prinses Elisabeth”. Dit eiland dient om een connectie te maken tussen de toekomstige offshore windmolens in Belgische wateren en het vasteland, en zal ook geconnecteerd worden met het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Naast de nodige natuurcompensatie voor eventuele negatieve effecten op het mariene milieu worden verschillende NID-elementen (nature inclusive design) toegevoegd aan het eiland om de biodiversiteit rond het eiland te faciliteren. In eerste instantie zullen de NID-elementen beperkt zijn tot het aantrekkelijk maken van de stormwand voor broedende zeevogels, met name richels waarop drieteenmeeuwen kunnen broeden. In een tweede fase worden ook onder water NID-elementen toegevoegd. Het NID4BirdLIFE-project is een demonstratieproject dat dient als een blauwdruk voor natuurherstel en natuurcreatie voor toekomstige grootschalige offshore infrastructuurprojecten. Het doel is om aan te tonen dat duurzame energie en natuurbehoud samen kunnen gaan.

In het kader van de ontwikkeling van het Prinses Elisabeth-eiland heeft het consortium — bestaande uit Elia, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en het Renewables Grid Initiative (RGI) — gekozen voor een innovatieve benadering van infrastructuur: Nature-Inclusive Design (NID). Dit samenwerkingsverband integreert ecologische expertise in het ontwerp en de bouw van het energie-eiland, met als doel de biodiversiteit zowel boven als onder water te vergroten.

Wat is Nature-Inclusive Design (NID)?

Nature-Inclusive Design integreert elementen die de biodiversiteit bevorderen rechtstreeks in de menselijke infrastructuur. In plaats van te bouwen in strijd met de natuur, bevordert NID co-existentie — waardoor kansen worden gecreëerd voor flora en fauna om het goed te doen in omgevingen die door menselijke activiteit zijn gevormd.

Voor het Prinses Elisabeth-eiland zijn in samenwerking met deskundigen op het gebied van mariene ecologie en natuurbehoud verschillende onderwater-NID-maatregelen ontwikkeld.

Het NID4BirdLIFE-project

Het in 2024 gelanceerde NID4BirdLIFE-initiatief had tot doel de populatie van de drieteenmeeuw (Rissa tridactyla) in de Noordzee te ondersteunen door een duurzame broedkolonie op het Prinses Elisabeth-eiland te vestigen. Dit moest worden bereikt door de integratie van nestranden in de golfbrekers van het eiland.

Ondanks de ecologische ambitie en de gezamenlijke inspanningen die werden geleverd, kwamen twee grote risico's naar voren die de haalbaarheid van het project aanzienlijk in gevaar brachten:

1. Aanzienlijke kostenstijging: De aanschaf- en installatiekosten voor de vogelranden verdrievoudigden, waardoor de begroting voor essentiële onderwater-NID-maatregelen in gevaar kwam.
2. Risico op vogelaanvaringen: De aanwezigheid van richels vormde een potentieel risico voor helikopteroperaties, wat in strijd was met het ALARP-principe (As Low As Reasonably Practicable) dat vereist is voor de certificering van het helikopterdek.

Hoewel er naar risicobeperkende maatregelen werd gezocht — waaronder een evaluatie door INBO van de minimale lengte van de richels en doorlopende risicobeoordelingen — bleven de risico's onvoldoende beheerst.

Een moeilijke maar noodzakelijke beslissing

Geconfronteerd met deze beperkingen hebben de consortiumpartners gezamenlijk besloten het NID4BirdLIFE-project stop te zetten.

Deze beslissing is niet lichtvaardig genomen en weerspiegelt de complexe realiteit van baanbrekende infrastructuurprojecten. Het consortium erkent de bezorgdheid van INBO over de ecologische diepgang van de risicobeoordeling en blijft zich inzetten voor transparantie en samenwerking.

Vooruitblik

De consortiumpartners bevestigen opnieuw hun toewijding aan de uitvoering van de resterende NID-maatregelen, zoals overeengekomen met ecologische deskundigen. De steun van CINEA en alle belanghebbenden gedurende dit proces is van onschatbare waarde geweest.

Het baanbrekende karakter van de NID-strategie blijft centraal staan in de visie van het consortium voor het energie-eiland. Samen zullen we blijven zoeken naar haalbare, impactvolle oplossingen die de biodiversiteit bevorderen en bijdragen aan een duurzaam marien milieu.

Status	In uitvoering
Effectieve start/einddatum	01/10/2024 - 31/12/2026

Teams

• Open science lab for biodiversity
• Communicatie en Beleid
• Vogels

INBO Onderzoeksdomein(en)

• Beschermde natuur

Tags

• avifauna
• beheer
• evinbo
• natura2000
• noordzee
• avifauna
• natura2000