Gedaan met laden. U bevindt zich op: Concrete vragen om AI-programma's te evalueren, kiezen en gebruiken Artificiële intelligentie

Concrete vragen om AI-programma's te evalueren, kiezen en gebruiken

Artificiële intelligentie (AI) kan helpen om leraren beter te laten lesgeven en evalueren, en leerlingen beter te laten leren. Maar dan moet je eerst goed nadenken over hoe je ethisch met die AI-programma’s omgaat.

Man en robot staan op een weegschaal die in balans is
Afbeelding betrouwbare AI © Yurii Karvatskyi/iStock/Getty Images Plus/via Getty Images

AI op een verantwoorde manier gebruiken in je lessen: hoe doe je dat? In het 5de artikel uit onze AI-reeks maken we de 7 sleutelvoorwaarden voor betrouwbare AI in het onderwijs concreet met enkele voorbeelden. We tonen je hoe je met enkele richtvragen bepaalt of de AI-toepassing(en) die je al gebruikt of op het oog hebt aan die 7 ethische voorwaarden voldoen.

Richtvragen om te beslissen over AI-programma’s

Denk je eraan om een AI-programma aan te kopen of gebruik je zo’n programma al in je school? Dan moet je even wat afstand nemen en jezelf verschillende vragen stellen om het programma beter te begrijpen en in te schatten of en hoe je het ethisch kunt gebruiken. Welke vragen je stelt, hangt af van de technologie die je evalueert.

Is het programma transparant? Beschermt het de privacy van leerlingen en leraren? Bereik je er de doelstellingen mee die je wilt bereiken? Je kunt de vragen ook aan onderwijsprofessionals en de leveranciers van AI-programma’s voorleggen.

We geven je 10 concrete voorbeelden. Die zijn realistisch, maar geen good practices die je kunt gebruiken om AI in je school in te zetten want elke situatie is anders. De richtvragen maken je duidelijk welke AI-programma’s je met een gerust hart mag gebruiken in je school en welke echt niet oké zijn.

  • Stap 1

    Adaptieve leersystemen voor onderwijs op maat

    Als basisschool gebruik je een adaptief leersysteem om leerlingen met AI automatisch te helpen om de maaltafels aan te leren. Voor alle leerlingen neemt het programma beslissingen die passen bij wat ze nodig hebben. De AI analyseert data zoals de oefengeschiedenis en het tempo van oplossen en kiest op basis daarvan opdrachten die afgestemd zijn op hun kennisniveau.

    Zo kan het programma versneld moeilijkere of gemakkelijkere oefeningen geven. Het adaptieve leersysteem geeft leerlingen continu feedback, samen met informatie over hoever ze staan in wat ze moeten leren.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 2

    AI ondersteunt het plannen van lessen

    Als zorgleraar die wiskundegroepen met gemengde vaardigheden begeleidt, ben je gestart met het gebruik van een AI‑planningstoepassing die gekoppeld is aan het Learning Management System (LMS) van de school. Elke week laad je leerplandoelen, leerdoelstellingen en recente observaties over de leerprestaties van leerlingen op. De AI‑assistent genereert groepsspecifieke lesopzetten met doelstellingen, inoefentaken en relevante leermiddelen. Je bekijkt deze plannen kritisch en past ze aan vóór de les.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 3

    Dashboards om leerlingen te begeleiden in hun leerproces

    Als middelbare school denk je eraan om een gepersonaliseerd online dashboard voor leerlingen aan te kopen. Het geeft hun voor alle vakken feedback over hun leerprestaties en helpt hen om beter zelfstandig te leren. Via visualisaties krijgen ze inzicht in hoe ze leren. Een digitale buddy spreekt hen persoonlijk aan met tips om beter te leren.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 4

    Gepersonaliseerde interventies voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften

    Als school bekijk je hoe AI je kan helpen om de werklast voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften te verminderen. Je test een AI-programma dat op tijd kan ontdekken welke leerlingen extra ondersteuning nodig hebben. Door patronen te herkennen in de leerprestaties, de leessnelheid of de aandachtsspanne bij gestandaardiseerde toetsen geeft het aan hoe waarschijnlijk een bepaalde diagnose is en geeft het advies over mogelijke interventies.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 5

    Systemen die schrijfopdrachten beoordelen

    Als school onderzoek je hoe AI je kan helpen om schrijfopdrachten van leerlingen te beoordelen. Je hebt een AI-programma gevonden dat teksten automatisch nakijkt. Het gebruikt grote natuurlijke taalmodellen om de verschillende tekstonderdelen nauwkeurig te beoordelen. Het kan plagiaat detecteren en voorbeelden van schrijfopdrachten genereren. Omdat het van zijn fouten en ervaringen leert, wordt het altijd maar beter in scores geven.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 6

    Gebruik van AI voor projectwerk van leerlingen

    Als school overweeg je om leerlingen AI te laten gebruiken ter ondersteuning van opdrachten en projecten. Leraren zien mogelijkheden voor het genereren van ideeën, diverse perspectieven te verkennen en het verbeteren van schrijfvaardigheid, maar maken zich zorgen over overmatig gebruik, eerlijkheid en academische integriteit.

    Je onderzoekt als school hoe duidelijke verwachtingen kunnen worden vastgelegd voor een verantwoord en transparant gebruik.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 7

    Systemen die de organisatie van je school plannen en de prestatie van leerlingen voorspellen

    Als school gebruik je een AI-programma om leerlingen in te schrijven. Met die gegevens voorspel je het aantal leerlingen dat je de komende jaren mag verwachten en organiseer je je school automatisch. Je koppelt het programma aan je schoolplanning, je budgettering en de toepassing die je gebruikt om je klassen in te delen.

    Zo kun je meer leerlingenkenmerken gebruiken, bijvoorbeeld om meer diversiteit of een groter genderevenwicht in je klassen te krijgen. Je denkt er ook aan om oude resultaten en andere elementen te gebruiken om voor iedere leerling doelen vast te leggen en leraren te helpen om de prestaties van hun leerlingen te voorspellen.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 8

    Chatbots die leerlingen en ouders helpen bij hun administratie

    Als school gebruik je een AI-chatbot op je website die leerlingen en hun ouders helpt om zich in te schrijven voor de lessen, de schoolrekeningen te betalen of technische hulp te vragen. Je gebruikt hem ook om leerlingen studieadvies te geven en hun feedback te geven over hoe ze hun zinnen opbouwen. Je chatbot helpt ook leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften om hun opdrachten in te dienen en een studieplanning te maken.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 9

    Ondersteuning van schoolbudgettering en middelenplanning

    Als school start je met het gebruik van een AI‑toepassing ter ondersteuning van jaarlijkse budgetbeslissingen. Op basis van eerdere uitgaven‑ en inschrijvingsgegevens stelt het systeem ontwerpverdelingen voor over belangrijke domeinen zoals lesmateriaal, digitale middelen en buitenschoolse activiteiten.

    Het schoolmanagementteam kan met behulp van de tool verschillende scenario’s verkennen, terwijl het de volledige controle behoudt over de uiteindelijke beslissingen.

    Mogelijke vragen:

  • Stap 10

    Automatisering van administratieve en communicatietaken

    Als school test je het gebruik van AI‑gestuurde assistenten om repetitieve, laag‑risicotaken af te handelen. Deze omvatten onder meer het opstellen van e‑mails aan ouders, het samenvatten van documenten, het vertalen van schoolbeleid naar meerdere talen en het analyseren van enquêtegegevens.

    Je ziet hierin mogelijkheden om de werkdruk te verlagen en de consistentie van de communicatie te verbeteren.

    Mogelijke vragen:

Beslis samen met je hele schoolteam

Op basis van de antwoorden op die vragen moet je nagaan of het echt verantwoord is om dat programma te gebruiken. Sommige antwoorden kunnen een teken zijn om met het programma te stoppen of om het niet aan te kopen. Andere problemen die de antwoorden signaleren, kun je misschien makkelijk oplossen of vermijden.

De uiteindelijke beslissing om het programma aan te kopen of te blijven gebruiken? Neem die niet alleen. Bespreek alles met je schoolteam en beslis samen of dat programma wel de juiste keuze is.