Monitoring natuurlijk milieu
Milieudrukken in beeld
Diverse milieudrukken, zoals vermesting, verzuring, verdroging, verontreiniging en klimaatverandering, kunnen de kwaliteit van natuur negatief beïnvloeden. Hierdoor kunnen ze een gunstige toestand van natuur in de weg staan. De Meetnetten Natuurlijk Milieu (MNM) dienen om milieudrukken op te volgen in Natura 2000‐habitats en regionaal belangrijke biotopen in Vlaanderen. Hiervoor monitoren we de toestand van het natuurlijk milieu (de niet-levende onderdelen van natuur of ‘de abiotiek’) en volgen op hoe die verandert door de tijd. Door gebruik te maken van ruimtelijk gebalanceerde, willekeurige steekproeven verkrijgen we betrouwbare resultaten die representatief zijn voor Vlaanderen.
De MNM omvatten iets meer dan dertig meetnetten. Elk meetnet volgt een milieudruk op in één van de vijf compartimenten van het natuurlijk milieu: de bodem, het grondwater, het oppervlaktewater, de lucht en het inundatiewater. De meetnetten worden één voor één ontworpen en stelselmatig op terrein geïmplementeerd volgens beleidsprioriteiten. Dit gebeurt in samenwerking met onder meer het Agentschap Natuur en Bos (ANB) en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).
De resultaten van de MNM ondersteunen de onderbouwing, planning, evaluatie en bijsturing van het Vlaamse natuurbeleid. Bovendien is het opvolgen van de potentiële oorzaken van een achteruitgang van de toestand van de natuur wettelijk vastgelegd in artikel 50undecies van het Natuurdecreet. Ook zullen de resultaten bijdragen aan de monitorings‐ en rapporteringsverplichtingen van de Europese Habitatrichtlijn (artikelen 11 en 17) en de Europese richtlijn voor de vermindering van nationale emissies (NEC-richtlijn, artikel 9). We publiceren de resultaten op transparante wijze via rapporten, een online archief, wetenschappelijke publicaties en adviezen.
Ontwerp van de MNM
Het basisrapport van de MNM schetst de behoefte aan informatie over het natuurlijk milieu, vernauwt de vraagstelling tot kernvragen, identificeert relaties met andere milieugerichte vragen van het natuurbeleid en onderzoekt synergieën met milieubeleidsdomeinen. Het creëert het kader waarbinnen de MNM worden ontworpen en meetplannen worden uitgewerkt. Deze meetplannen beschrijven technisch hoe, waar en wanneer welke milieuvariabelen worden opgemeten. Ook vind je daarin de onderbouwing van de keuzes gemaakt tijdens de uitwerking van de meetplannen. In de voorbereiding van het Meetnet Biodiversiteit in het Agrarisch Gebied werd een eerste ontwerp van meetplannen uitgewerkt voor vier van de zeven hoofdmeetnetten van de MNM.
De MNM actief op terrein
Naar aanleiding van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) werd in 2024 de PAS-effectmonitoring opgestart om het PAS-beleid te evalueren. Met de PAS-effectmonitoring volgen we de stikstoftoestand op van het natuurlijk milieu en de natuurkwaliteit in stikstofgevoelige Natura-2000-habitats in Vlaanderen. Voor de opvolging van het natuurlijk milieu worden nieuwe meetnetten opgestart. De MNM worden hiervoor als ‘blauwdruk’ gebruikt: de MNM-meetnetten eutrofiëring via het grondwater, eutrofiëring via het oppervlaktewater en eutrofiëring via de bodem worden voor de PAS-effectmonitoring opgestart op terrein.
Gedetailleerde informatie over de PAS-effectmonitoring lees je op de PAS-effectmonitoring-pagina en leggen we uit in deze video:
Vragen over de MNM en de PAS-effectmonitoring kan je stellen via e-mail naar info.mnm@inbo.be.