De biodiversiteit in het landbouwgebied in beeld
Het Vlaamse platteland herbergt heel wat biodiversiteit. Akkers, graslanden, sloten, houtkanten, boomgaarden en andere landschapselementen vormen samen het leefgebied van tal van planten en dieren. Tot voor kort ontbrak echter een geïntegreerd meetnet om de toestand en trends van die biodiversiteit systematisch op te volgen.
Het Meetnet Biodiversiteit Agrarisch Gebied (MBAG) legt de basis om de gegevens te verzamelen die nodig zijn om de toestand en de trends van de biodiversiteit in landbouwgebied op te volgen. Die informatie is bovendien belangrijk om te kunnen voldoen aan Europese rapportageverplichtingen, bijvoorbeeld in het kader van de Natuurherstelverordening en het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Door verschillende deelmeetnetten te combineren beantwoorden we meerdere vragen tegelijk. Dit bespaart tijd en geld.
- Twee jaar lang volgde het INBO, in nauwe samenwerking met talrijke vrijwilligers, boerenlandvogels en zoogdieren op. De meeste vogelsoorten vonden we in halfopen landschappen. De typische boerenlandvogels echter, zoals gele kwikstaart, veldleeuwerik en kievit, zagen we vooral in open landschappen. Net daar liggen dan ook belangrijke kansen om de achteruitgang van deze soorten te keren.
- Voor bestuivers, met name wilde bijen, zweefvliegen en dagvlinders, vergeleken we verschillende meetmethoden. Vervolgens testten we die binnen een deel van het vogelmeetnet in de Vlaamse zandstreek in het kader van een Europese samenwerking.
- De opvolging van waterdiertjes in waterlopen sloot aan op de waterkwaliteitsmetingen door de Vlaamse Milieumaatschappij. Daarbij tonen we aan hoe een gerichte selectie van meetpunten veel relevante informatie kan opleveren.
- Voor de opvolging van het minder zichtbare bodemleven sloten we aan op het Vlaamse bodemkoolstofmeetnet. Hiervoor gebruikten en verfijnden we genetische technieken. We vonden minder bodembiodiversiteit en meer schadelijke schimmels naarmate het land intensiever werd bewerkt.
- Via actualisaties van de Biologische Waarderingskaart brachten we waardevolle landschapselementen en zeldzame akkerflora in kaart. Tegelijk verbeterden we de kartering op basis van luchtfoto’s. Zeldzame akkerflora troffen we vooral aan op akkers met langlopende beheerovereenkomsten en een lange geschiedenis van akkergebruik.
De biodiversiteit in landbouwgebied is onlosmakelijk verbonden met de mensen die het landschap beheren. Landbouwers zijn daarom belangrijke partners in het in kaart brengen en versterken van de natuur op het platteland.
Zo onderzochten we samen met landbouwers en vrijwilligers, met behulp van nestcamera’s, het broedsucces van veldleeuwerik, grauwe gors en geelgors. Dankzij de inventiviteit van een landbouwer slaagden we er ook in het broedsucces van kievit te verhogen.
Myriam Dumortier, Peter Van Gossum
Naar aanleiding van het verschijnen van dit rapport organiseren we een aantal gratis webinars:
- Dinsdag 22/9 Wat is MBAG? (Myriam Dumortier, Peter Van Gossum, Hans Van Calster, Aaike De Wever)
- Donderdag 24/9 Vogels en zoogdieren (Johannes Jansen, Simon De Smet, Ward Langeraert)
- Woensdag 30/9 Aquatische ongewervelden (Hans Van Calster, Joost Mertens (VMM))
- Woensdag 7/10 Bestuivers (Kevin Maebe, Frank Van de Meutter)
- Woensdag 14/10 Bodembiodiversiteit (Bruno De Vos, Sam Lambrechts, ILVO)
- Woensdag 21/10 BWK, hoogstamboomgaarden en akkerflora (Toon Spanhove, Steven De Saeger)
- Dinsdag 27/10 Cocreatie (Myriam Dumortier, Johannes Jansen, Simon De Smet)
Meer informatie volgt.
Beeld boven: Vogeltelling aan de Kemmelberg (Foto: Joachim Pintens)