België heeft 6 erkende erediensten: de rooms-katholieke, protestantse, Israëlitische, anglicaanse, orthodoxe en islamitische eredienst. Vlaanderen is bevoegd voor de besturen van de eredienst en de erkenning van lokale geloofsgemeenschappen. Het Agentschap Binnenlands bestuur (ABB) verstrekt ook subsidies voor investeringswerken aan eredienstgebouwen en ondersteunt de lokale besturen bij de herbestemming van kerken.
Cijfers besturen van de eredienst
Het Agentschap Binnenlands Bestuur biedt cijferoverzichten aan van de erkende lokale geloofsgemeenschappen per provincie en per eredienst. De jaarrekeningen van de besturen van de erediensten bevatten de voornaamste ontvangsten en uitgaven per bestuur.
Organisatie besturen van de eredienst
De besturen van de eredienst zorgen ervoor dat de eredienst waardig uitgeoefend kan worden. Ze zorgen voor het onderhoud en het behoud van de eredienstgebouwen. Daarnaast beheren zij de goederen en de financiële middelen die nodig zijn voor de uitoefening van de eredienst. Het centraal bestuur ondersteunt de besturen van de eredienst en dient de financiële stukken gecoördineerd in bij de gemeente/provincie.
Werking besturen van de eredienst
Een bestuur van de eredienst vergadert minstens 1 keer per kwartaal om allerlei beslissingen te nemen. Die vergaderingen zijn niet openbaar en gaan door in het Nederlands. De secretaris maakt notulen van de vergaderingen. Het centraal bestuur is belast met het overleg met de financierende overheid. Het overleg vindt minstens 2 keer per jaar plaats op verzoek van 1 van de partijen. Het overleg vormt de basis voor een goede verstandhouding tussen de besturen onderling.
Financiële werking
De besturen van de eredienst beheren hun financiën aan de hand van vaste financiële rapporten en afspraken met de financierende overheid. Deze documenten geven een duidelijk beeld van de financiële toestand en sturen zowel het financieel beleid als de evaluatie ervan. De penningmeester en de boekhouding nemen daarbij een centrale rol in. De financierende overheid ondersteunt het bestuur met financiële tegemoetkomingen.
Toezicht en communicatie met de Vlaamse overheid
De Vlaamse overheid is verantwoordelijk voor het toezicht op de besturen van de eredienst. De Informatie- en screeningsdienst lokale geloofsgemeenschappen (ISD) heeft specifieke bevoegdheden omtrent hun erkenning. De communicatie met de Vlaamse overheid verloopt sinds februari 2023 digitaal.
Erkenning lokale geloofsgemeenschappen
Als de Vlaamse Regering een lokale geloofsgemeenschap erkent, wordt een bestuur van de eredienst opgericht: een openbare instelling met rechtspersoonlijkheid die de goederen en inkomsten van de gemeenschap beheert. Het is ook de officiële gesprekspartner van de Vlaamse overheid. De Vlaamse Regering kan ook een gebiedswijziging, een naamswijziging of een samenvoeging doorvoeren.
Patrimonium
Lokale besturen kunnen voor het beheer van het patrimonium van de erediensten rekenen op steun van de Vlaamse overheid, zoals voor de herbestemming van parochiekerken of infrastructuurwerken en studies voor niet-beschermde eredienstgebouwen, vrijzinnigencentra en crematoria. Ze moeten ook een aantal verplichtingen en richtlijnen volgen.