Overslaan en naar de inhoud gaan
Jeugd Jeugd

In 5 stappen naar een beslissing in het belang van het kind

Het belang van het kind kreeg een prominente plaats in het Kinderrechtenverdrag en is een centraal begrip om alle andere artikelen te interpreteren. Maar wat zegt dit begrip? Wie bepaalt wat het beste is voor een minderjarige? En wat gebeurt er als ouders, leerkrachten, praktijkwerkers, de overheid of de minderjarige tegenstrijdige meningen hebben over wat ‘het beste’ is? Actoren die beroepsmatig of op vrijwillige basis met kinderen en jongeren werken, hebben vaak een intuïtief aanvoelen van wat in het belang is van de minderjarigen die ze begeleiden. Dit is echter vaak niet zo eenvoudig te bepalen. Daarom ontwikkelde het Kenniscentrum Kinderrechten (KeKi), op vraag van het Departement Cultuur, Jeugd en Media, een stappenplan over het belang van het kind. 

Het Comité voor de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties gaf in zijn algemene commentaar nr. 14 van 29 mei 2013  invulling aan dit moeilijke en meerduidige principe. Het verstrekt geen pasklare oplossingen maar wel handvaten.  

Algemene commentaar nr. 14 van 29 mei 2013 op het recht van het kind om zijn of haar belang een eerste overweging te laten vormen (Nederlandse vertaling)

Over het stappenplan

Het stappenplan biedt een kader voor de beoordeling en de bepaling van het belang van het kind in specifieke situaties. 

Het stappenplan:

  • geeft inzicht in de verschillende stappen om tot een kwaliteitsvolle beslissing in het belang van het kind te komen.
  • ondersteunt jou als praktijkwerker om het belang van het kind af te wegen tegenover belangen van andere betrokkenen bij het nemen van een beslissing.
  • benadrukt de noodzaak om kinderen en jongeren te betrekken bij beslissingen die hen aanbelangen.
  • is generiek en kan dus toegepast worden op alle soorten thema’s en binnen diverse werkingen en organisaties. Het stappenplan kan waar nodig worden aangepast om aan te sluiten bij jouw specifieke werking of organisatie.
  • zet aan tot reflectie en dialoog om zo samen met kinderen en jongeren en andere praktijkwerkers een leerproces aan te gaan.
Stappenplan in het belang van het kind

Voor wie?

Het stappenplan is ontworpen voor praktijkwerkers in Vlaanderen in diverse professionele contexten (zoals jeugdhulp, onderwijs, jeugdwerk en justitie), betrokken bij beslissingen waar een individuele minderjarige of een kleine groep minderjarigen (bv. broers en zussen, een klasgroep, een jongerengroep in een jeugdorganisatie) bij betrokken is. Het stappenplan is dus van toepassing voor alle beslissingen met betrekking tot personen jonger dan 18 jaar.  

Stappenplan in het belang van het kind

Wanneer gebruiken?

Het stappenplan wordt bij voorkeur voorafgaand aan elke vraag, situatie, handeling en actie ingezet. Dit neemt niet weg dat je ook tijdens een proces het stappenplan alsnog kan volgen om na te gaan waar je nog kan bijsturen. Na afloop van een genomen beslissing geeft het stappenplan dan weer aanleiding om grondig te evalueren en terug te blikken op de weg die je met kinderen en jongeren hebt afgelegd en hoe je, op basis van die ervaring, toekomstige beslissingen (anders) zou willen aanpakken. Zo kan je het stappenplan bijvoorbeeld inzetten tijdens super- of intervisiemomenten met collega’s of andere praktijkwerkers. 

Stappenplan in het belang van het kind

Waarom gebruiken?

 Door aan de slag te gaan met het stappenplan, krijg je een beter begrip van de noden en de rechten van de minderjarigen waarmee je rekening moet houden. Kortom, je neemt betere beslissingen. Als je het stappenplan gebruikt:

  • werk je aan de realisatie van alle kinderrechten.
  • vermijd je willekeurige keuzes, die niet enkel vertrekken vanuit wat jij het beste vindt voor de minderjarige.
  • neem je heel wat verschillende elementen die een rol spelen in het leven van minderjarigen mee in rekening, en kijk je dus vaak veel breder naar hun leefwereld.
  • krijg je directe input van de minderjarige en krijg je de kans om feedback te verzamelen over jouw werkwijze en eventuele vooronderstellingen die je hebt. 
  • denk je na over een duurzame en stabiele leef- en opvoedingssituatie van de minderjarige.
Stappenplan in het belang van het kinds

Hoe gebruiken?

Het stappenplan omvat vijf stappen met telkens verschillende bijkomende vragen. Het is noodzakelijk om alle stappen in de vooraf bepaalde volgorde te doorlopen. Soms kan het echter ook zinvol zijn om een bepaalde stap of vraag meermaals tijdens het proces op te nemen. Dit stimuleert tijdige evaluatie of bijsturing om het proces in de gewenste richting te doen verlopen. De verschillende onderdelen van de het stappenplan zijn:

  • Stap 1: Garandeer de basisprincipes
  • Stap 2: De minderjarige centraal 
  • Stap 3: De situatie en de vraag
  • Stap 4: De analyse en de afweging
  • Stap 5: De beslissing

    Herbekijk het webinar

    Op vrijdag 19 maart 2021 lanceerden we het stappenplan officieel. Heb je het gemist? Raadpleeg het hier: